Вы тут

Пад якім вуглом глядзець на віно?


Гэтым разам з усіх калядных віншаванняў, якія я атрымала, адно выдзеліла асабліва. Па-першае, яно напісана рукой на паштоўцы, што цяпер — рэдкасць, а па-другое, змяшчае палеміку з адным з маіх леташніх матэрыялаў. Не ведаю, ці згодны аўтар на тое, каб я называла яго прозвішча, таму на ўсялякі выпадак не называю.


Спадар Павел з Гродна нагадвае калонку за 20 верасня пад назвай «Людзі жывуць у чарках...» — ён лічыць, што я не напісала галоўнага: карані адной з найвялікшых заган нашага грамадства ў тым, што людзі забыліся пра Бога. А ў Бібліі сказана: «Не глядзі на віно». Спрачацца не буду. І ў нейкім высокім, глабальным сэнсе так яно і ёсць. Калі людзі страчваюць аснову, стрыжань, на якім трымаецца душа, які падсвядома кіруе паводзінамі і ўчынкамі чалавека, здараецца бяда. Нехта гэтую аснову называе Богам, іншыя лічаць прынцыпамі маралі, якія, дарэчы, і будуюцца на падмурках знакамітых дзесяці запаведзяў.

Нездарма ж Вальтэр гаварыў: «Калі б Бога не было, яго варта было б прыдумаць». Чалавек — істота слабая, яму патрэбен нейкі стрымліваючы фактар. Сведчаннем таму ўся чалавечая гісторыя. Як вядома, у старажытнасці на цяперашняй еўрапейскай тэрыторыі нормай лічыліся розныя оргіі, ці калектыўная распуста, якія абавязкова падаграваліся п'янкай. Потым здараліся катаклізмы, палітычныя і прыродныя, — тут можна згадаць «Апошні дзень Пампеі» Брулова як напамін людзям пра непрымальны лад жыцця... Хрысціянства за два свае тысячагоддзі шмат зрабіла для павышэння культуры і выхавання грамадскай маралі. Адным з набыткаў гэтага выхавання можна лічыць тое, што напівацца стала сорамна. П'янства асуджалася любой чалавечай супольнасцю. У многім такі падыход падтрымліваўся менавіта ўплывам рэлігійных устаноў. У вёсцы любы бацюшка мог паўшчуваць аматара чаркі, і той стараўся лішні раз не трапіцца на вочы святару. Потым рэлігію адмянілі, храмы паразбуралі. У савецкі час ролю духоўных вартавых з пераменным поспехам выконвалі парткамы. Праблема, вядома, была — нездарма ж прымалі шматлікія пастановы аб барацьбе з п'янствам. А ў постсавецкі час яна яшчэ больш абвастрылася.

Піць, напівацца, тапіць сваё жыццё ў віне стала... не сорамна. Цяперашні індывід разважае так: «Я свабодны чалавек у свабоднай краіне, магу распараджацца сваімі сродкамі і сваім жыццём так, як хачу». І гэта правільна з пункту гледжання закона ў дачыненні да асобна ўзятага індывіда. А ў дачыненні да грамадства няправільна. Бо п'яныя часцей за цвярозых здзяйсняюць злачынствы. Адна з шараговых навін апошніх дзён: на вяселлі пабіліся сваты, для аднаго справа скончылася рэанімацыяй. П'яныя забіваюць на дарогах іншых. Яны ж нярэдка самі гінуць па розных прычынах ды пакідаюць уласных дзяцей, сужэнцаў, бацькоў без падтрымкі. Нядаўна адна старшыня сельскага Савета падзялілася сумным назіраннем. У даволі вялікай вёсцы, па ўсіх прыкметах перспектыўнай, яна налічыла каля 50 адзінокіх мужчын ад 35 да 55 гадоў, якія выпіваюць. Гэта значыць, яны не стварылі сем'яў, не аддалі доўг соцыуму і знайшлі сэнс жыцця ў той самай чарцы. І самае сумнае, што такое становішча лічаць нармальным.

А што? Уключы тэлевізар — там спрэс «прыгожае жыццё», аздобленае або зграбным бакалам, або гранёнай чаркай. Нярэдка гэта падаецца з дасціпным гумарам, нават з налётам рамантыкі. Аднойчы сталы, з усімі рэгаліямі артыст расказваў пра значэнне выразу «Не па таленце п'еш». Нібыта было ў іх адмысловае кафэ, дзе любілі адпачываць артысты, ну і захоўваўся там пэўны кодэкс паводзін. Народныя маглі напівацца да гарызантальнага становішча, заслужаныя мусілі піць менш, а тыя, хто без рэгалій, дазвалялі сабе зусім крышку, каб потым адвезці дамоў народных, пасадзіць у таксі заслужаных. А хто дазваляў сабе больш, яму казалі: «Не па таленце п'еш». Што ж, таленавітыя людзі і пакпіць з сябе ўмеюць таленавіта. Дарэчы, многія і многія творчыя асобы, лічы, загінулі ад гэтай навалы.

А нашаму абывацелю, асабліва таму, хто не вельмі абцяжараны адукацыяй ды выхаваннем, духоўным багажом, калі не прыгожае жыццё, дык яго алкагольная «прыправа» заўсёды даступныя. Мяжа паміж забавай-звычкай і хваробай вельмі хісткая, яе часта не заўважаюць. Адсюль пачынаюцца сямейныя, асабістыя трагедыі, рушацца лёсы і жыцці, пакутуюць дзеці.

...Сёлета на свята Богаяўлення малады святар у нашай царкве сказаў падчас пропаведзі: «Шостую запаведзь «Не забі» не варта разумець так, што нельга толькі забіваць іншага. Нельга забіваць і сябе: алкаголем, наркотыкамі, іншымі дрэннымі прывычкамі». Правільна, добра сказана. Ізноў падыходзім да таго, што спадар Павел з Гродна назваў галоўным. Толькі вось як павярнуць многіх сучаснікаў у бок галоўнага, ні я, ні спадар Павел, падобна на тое, не ведаем...

Святлана ЯСКЕВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Школы Гомельшчыны прайшлі праверку на гатоўнасць да навучальнага года

Школы Гомельшчыны прайшлі праверку на гатоўнасць да навучальнага года

Сё­ле­та ў да­школь­ныя ўста­но­вы ра­ё­на прый­дзе 2 700 ма­лых.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Чый боршч найлепш і навошта гарод гарадзіць.

Грамадства

​Моладзь пры ўладкаванні на працу жадае заробак у тысячу рублёў

​Моладзь пры ўладкаванні на працу жадае заробак у тысячу рублёў

Хоць толькі збіраюцца выйсці на рынак працы.