Вы тут

Вілейскі Стонхендж


Не адну таямніцу захоўвае дзівосны Вілейскі край. Унікальнасць яму надаюць загадкавыя культавыя камяні з рукатворнымі паглыбленнямі. На сённяшні дзень на тэрыторыі раёна іх налічваецца каля дваццаці.


Старадаўнімі легендамі авеяны і валуны, што раскідаў па вёсках апошні ледавік. На працягу некалькіх тысячагоддзяў захоўваўся на Вілейшчыне незвычайны каменны ідал часоў язычніцтва — двухметровая фігура жаночага бажаства з распасцёртымі рукамі і выявай дзіцяці. На адваротным баку высечаны старажытныя знакі. На думку даследчыкаў, гэта — вобраз старадаўняй багіні — прамаці, або багіні Мары. Сёння прадмет пакланення выстаўлены ў будынку Інстытута геалогіі Нацыянальнай акадэміі навук.

Здзіўляе і самы вялікі валун раёна — вага яго часткі, што ўзвышаецца на паверхні, каля 90 тон. Па легендзе, гэта — ператвораны за вялікі грэх у камень разам са сваім домам шавец, які працаваў на свята Вялікдзень, калі ўсе маліліся ў храме. Захаваўся тут і ўнікальны Барысаў камень, што служыў пагранічным знакам у XІІ стагоддзі на землях князя Барыса, яго яшчэ называюць «Варацішын крыж» — з-за нанесенага на яго надпісу і высечанага крыжа. Але, бадай, самай інтрыгуючай з'яўляецца загадка комплексу камянёў каля вёскі Сцеберакі. Многія вучоныя сыходзяцца ў меркаванні, што гэта — старажытная абсерваторыя, якая была створана нашымі продкамі каля 7,5 тысячы гадоў таму. Інакш кажучы, беларускі Стонхендж. Комплекс уяўляе сабой пяць вертыкальна пастаўленых камянёў з выявай разнастайных сімвалаў і рог-рытонаў. У народзе іх называюць — «Каменныя быкі». Паводле легенды, быкі акамянелі, калі нейкі селянін араў поле ў свята. Камяні ў Сцебераках арыентавалі на поўнач, на Палярную зорку, а супрацьлеглы паўднёвы напрамак старажытныя людзі выкарыстоўвалі для вызначэння часу першай і апошняй квадры месяца. Некаторыя даследчыкі лічаць, што нават прыняўшы хрысціянства, яны працягвалі пакланяцца камяням. Таму князь загадаў выбіць на іх крыжы. На думку іншых, гэтыя знакі з'явіліся ў галодныя 1127—1128 гады.

У нашай краіне захаваліся толькі чатыры Барысавы камяні. Адзін з іх быў вывезены ў Расію ў музей-запаведнік «Каломенскае». У Беларусі засталіся тры старажытныя сімвалы, у тым ліку ў пасёлку Друя, каля храма Святой Сафіі ў Полацку, што на Віцебшчыне, і ў вёсцы Камена на Вілейшчыне.

Таццяна ЛАЗОЎСКАЯ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Яна добра памятае той летні дзень. За акном сталі чутныя роў матацыклаў і нямецкая гаворка.

Грамадства

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Як з дапамогай кода стварыць уласную анімацыю і «ажывіць» касмічны карабель? 

Грамадства

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Наш карэспандэнт пастараўся згадаць самыя цікавыя прыклады сумеснай рэалізацыі праектаў.

Спорт

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

У спорце ёй двойчы прыходзілася пачынаць усё спачатку.