Вы тут

Дакументальны фільм прасачыў за жыццём бяздомнай жанчыны


Сёлета найлепшым дакументальным фільмам Нацыянальнага конкурсу кінафестывалю «Лістапад» стала работа беларуса з Расіі Руслана Фядотава «Песні для Кіта». Назіранне за вось ужо тры гады бяздомнай, але непасрэднай і жыццярадаснай (хоць насамрэч вельмі стомленай) жанчынай пазначана як супраца Беларусі і Расіі. Магчыма, гэта ўсё ж не найлепшы беларускі дакументальны фільм сезона (і гэта маё асабістае меркаванне), але зменлівасць лёсу пазбавіла яго вартых канкурэнтаў і надала статус «першага». Імем Мінскага міжнароднага кінафестывалю.


Выбраная журы работа ў нейкім сэнсе кантрастуе з яшчэ адной карцінай Руслана Фядотава з праграмы Нацыянальнага конкурсу «Саламанка», якую мы дагэтуль не можам забыць. Два гады таму, створаная ў суаўтарстве з беларускай Аляксандрай Кулак, яна таксама атрымала ўзнагароду «Лістапада» як найлепшы дакументальны фільм беларускай праграмы. Работа на стыку дакументальнага і ігравога кіно чорна-бела і стыльна расказала гісторыю чалавека з рэлігійнай абшчыны менанітаў у Мексіцы.

«Песні для Кіта», знятыя ўжо пад уздзеяннем Марыны Разбежкінай, што ў цітрах значыцца як цьютар/настаўнік, — абсалютна дакументальнае кіно, без эстэтызацыі наваколля, без ігравога складніка, без закадравага голаса, без дакладнага зразумелага сюжэта. Але ў цэнтры яго — таксама фрустраваны чалавек, які знаходзіцца ў кантэксце грамадства і яго ўплываў і марыць пра нешта іншае. Што яшчэ аб'ядноўвае дзве карціны — універсальнае значэнне, пра якія б далёкія ад Беларусі тэрыторыі яны ні расказвалі. Калі «Саламанка» трапляе ў Мексіку, то галоўная гераіня «Песень для Кіта» Рада Свістун — жыхарка Масквы, але месца дзеяння тут — напэўна, наўмысна — сцёртае. Толькі па ледзь бачным Беларускім вакзале і здагадках глядач можа ідэнтыфікаваць горад.

Дык вось, структура фільма да фінальнай яго часткі ўяўляецца замалёўкамі пра жыццё галоўнай гераіні ў розных лакацыях, без тлумачэнняў, асаблівай сувязі паміж эпізодамі, без нейкай звязнай лініі апавядання. Але сутнасць гэтых замалёвак, здаецца, у тым, каб глядач убачыў абсалютную прастадушнасць і весялосць бяздомнай гераіні, больш шчаслівай, чым многія ўладальнікі даху над галавой. І ў канцы зразумеў, што весялосць усё ж — падманлівая штука.

Усё пачынаецца ў грамадскай прыбіральні, дзе Рада фарбуе валасы, мые з мылам плюшавую цацку, крычыць прадстаўніцы, напэўна, адміністрацыі ўстановы, што нічога дрэннага не робіць і хутка выйдзе. Акуратная, непасрэдная, дзяўчынка па паводзінах, Рада ўяўляецца нейкім феноменам, прынамсі для тых, хто не зведаў бяздомнага жыцця. У яе ёсць сябры (здаецца, і каханак), тэлефон, добрае і чыстае адзенне. Яна можа танцаваць на гарадскім свяце і спяваць песні ў метро. Яна ведае, дзе пафарбаваць валасы. Яна смяецца, прычым смех у яе шчыры. Яна трывала прымае незадаволеныя каментарыі, звальненне, злоў на крадзяжы шампуню ў краме і з былой лёгкасцю пераходзіць у новы эпізод. Яна нават можа ўгаварыць лямпачку свяціць, а тэлефон — зараджацца. І выехаць на пікнік за горад, каб пасмажыць танныя сасіскі і запячы бульбу ў вуголлі. Дзень Перамогі яна святкуе так, быццам свой дзень нараджэння ў дарагім рэстаране — радуецца жыццю і ўсё. Адным словам, галоўная гераіня ламае стэрэатыпы пра бяздомных, што мы маем, альбо насамрэч з'яўляецца выключнай басячкай, якая пры ўсёй неўладкаванасці абмінае турботы, захоўваючы лёгкае стаўленне да жыцця.

І вось калі карціна ўжо ўпэўніла гледачоў у асобным радасным сусвеце Рады Свістун, здараецца пранізлівая канцоўка, што надае ўсяму сказанаму бездань сэнсаў з супрацьлеглымі эмоцыямі. Руслан Фядотаў зрабіў вельмі займальны трук, а «Песні для Кіта» — наконт назвы можна толькі прапаноўваць тэорыі — завяршыліся як уважлівы і блізкі да свайго героя падхват асабістага жыцця (часам гэтая блізкасць і «заўважнасць» выклікае асобныя пытанні).

Прэм'ера карціны адбылася на расійскім кінафестывалі «Артдакфэст», які ў свой час адкрыў і «Саламанку». Фільм таксама быў паказаны на найпрэстыжнейшым фестывалі дакументальнага кіно ІDFА ў Амстэрдаме. Выдатна, што Руслан Фядотаў — беларус, што самарэалізуецца за мяжой, — змог атрымаць узнагароду на «Лістападзе», а «Лістапад» збірае ў Нацыянальную праграму беларусаў не толькі з Беларусі. Бо надзвычай часта аўтары робяць у іншым месцы тое, чаго не зрабілі б у гэтым. «Саламанка» нашага жыцця.

Загаловак у газеце: Фарбаваць валасы ў грамадскай прыбіральні

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…