Вы тут

Час, калі прырода спрыяе творчасці


Фота Анатоля Дрыбаса

Калі даць веры народнай прыкмеце (калі да палавіны кастрычніка з бярозы лісце не ўпала, то снег ляжа позна), то хутка нам чакаць снегу, бо лісце ападала, здаецца, як ніколі хутка і прыгожа! Рознакаляровая лістота шамацела пад нагамі, і нават дарослыя не маглі стрымацца, каб не пашабуршаць спецыяльна, ідучы па вуліцы пад яркім сонцам... Цяпер ідуць дажджы, думаецца, менавіта ў такое надвор’е пісьменнікі пішуць свае лепшыя творы, натхненне і свежыя думкі прыходзяць да навукоўцаў, вынаходнікаў, настаўнікаў, кухараў... Прырода спрыяе, яна заўсёды дзейнічае на чалавека станоўча, трэба толькі адчуць яе ў сэрцы. Калі ж гэта адбудзецца, наступным крокам душы стане клопат пра прыроду, імкненне захаваць яе, “ачысціць”...

Для таго, каб паспяхова вырашаць экалагічныя праблемы, важна валодаць найбольш поўнай і аб'ектыўнай інфармацыяй аб стане навакольнага асяроддзя, упэўнена Вераніка Коласава. У нашай краіне гэтыя задачы дапамагае выконваць Нацыянальная сістэма маніторынгу навакольнага асяроддзя, якой сёлета споўнілася 25 гадоў (“Назіраючы за прыродай, захоўваць яе”). Пра работу НСМНА, дасягненні, спецыфіку і гісторыю вы даведаецеся, прачытаўшы гэты матэрыял.

Тэма балот не згубіць сваёй актуальнасці яшчэ доўгі час, але было і інакш – усяго некалькі дзесяцігоддзяў таму балоты ў натуральным стане не лічыліся нечым каштоўным: іх асушалі з мэтай здабычы торфу, вядзення сельскай або лясной гаспадаркі. Велізарныя грошы былі ўкладзеныя ў меліярацыйную кампанію 1960-1970-х гадоў, якая замест багатага ўраджаю і прыросту лесу прынесла бясконцыя пажары і глабальнае змяненне клімату. Ліквідаваць наступствы неабдуманых дзеянняў даводзіцца сёння, пра гэта раскажа Кацярына Цітова (“Не расці кукурузе на балоце”).

У апошнія гады сталі звыклымі рэпартажы аб падтапленні цэнтральных вуліц сталіцы. Пасля рэстаўрацыі калектара "цэнтр" патопы на Нямізе спыніліся, аднак пачалі "плаваць" іншыя вуліцы – Рэвалюцыйная і Камсамольская. А спецыялісты МНС, праводзячы маніторынг на працягу 10 гадоў, выявілі каля 150 месцаў падтаплення ў Мінску! У чым прычына, дазнавалася Аксана Яноўская (“Вада ў горадзе”).

Новыя нязвыклыя віды раслін і жывёл літаральна атакуюць нашу краіну. Белаакацыевая ліставая галіца ўжо занесеная ў Чорную кнігу інвазійных відаў жывёл Беларусі. Гэта казурка пашкоджвае ліставыя пласцінкі белай акацыі. Лісце пры гэтым засыхае і ападае, што рэзка зніжае дэкаратыўныя якасці раслін. Праблему тлумачыць Алег Сінчук, старшы выкладчык кафедры заалогіі, малодшы навуковы супрацоўнік НІЛ прыкладных праблем біялогіі біялагічнага факультэта БДУ, а таксама Кацярына Грышчук, студэнтка біялагічнага факультэта БДУ (“Амерыканскі галаўтваральнік”).

А ці насушылі вы ліпы, каб зімовымі вечарамі рабіць цудоўныя напоі? Калі да кубачка чорнай гарбаты дадаць ліпу, мёду, то пачынаецца... казка для сэрца і страўніка! Ліпа не толькі цешыць вока незвычайнай прыгажосцю, але і прыносіць шмат карысці. Таму яе часам і называюць скарбонкай паўфабрыкатаў. З даўніх часоў славіцца гэта дрэва добрым лекарам. Прастудзіўся, ператаміўся – абавязкова дапаможа, падтрымлівае думку продкаў Таццяна Маісеева, біёлаг, навуковы супрацоўнік Інстытута лесу НАН Беларусі (“Скарбонка паўфабрыкатаў”).

У апошнія гады мы ўсё часцей чуем пра неабходнасць адаптацыі людзей да змены клімату. Але якія канкрэтныя крокі? Што можа зрабіць чалавек ці жыхары аднаго горада, каб прыстасавацца да новых умоў і адначасова не дапусціць далейшага пагаршэння экалагічнай сітуацыі? Адно з важных і неабходных рашэнняў заключаецца ў сучасным горадабудаўніцтве, перакананыя эколагі. Падтрымліваюць іх і архітэктары. Ужо існуе перадавы вопыт адаптацыі аб'ектаў архітэктуры да наступстваў змены клімату. Шырока прадстаўлены інавацыйныя тэхналогіі ў сферы павышэння энергаэфектыўнасці забудовы, транспарту і іншых гарадскіх інфраструктур, якія ўкараняюцца ў беларускую практыку. (Вольга Пралюк “Экалогія архітэктуры”).

Акрамя гэтага, вы прачытаеце, як барысаўскія юныя эколагі змагаюцца за чыстае асяроддзе («Зялёная школа»), а таксама пазнаёміцеся з новай рубрыкай «Кніжная паліца». У ёй вы даведаецеся аб новых творах сучасных аўтараў, якія распавядаюць пра экалогію, пра бестурботнасць і абыякавасць людзей, пра праблему выбару і адказнасці за свае ўчынкі, за жыццё блізкіх людзей і за наш агульны дом – Зямлю. Вольга Ціткова, загадчыца дзіцячай бібліятэкі №16 г. Мінска, выбрала ў гэтым выпуску аповесць нямецкай пісьменніцы Гудрун Паўзеванг "Воблака" (падставай для напісання гэтага твора паслужыла трагедыя на Чарнобыльскай АЭС) і твор Ціматэ дэ Фамбэля "Тобі Лалнэс" пра стаўленне сучаснага чалавека да прыроды, які прынёс французскаму пісьменніку сусветную славу.

На “Уроках у запаведніку” Анастасія Рыжкова раскажа шмат новага і цікавага пра «амаль хатнюю» крыжанку (“Усім вядомая качка"). Маша Зялёная не пакіне нас без парады ("А што ў халадзільніку?"), а Генадзь Аўласенка, пісьменнік (у тым ліку і дзіцячы!), паэт і драматург, парадуе нас пастаяннай рубрыкай "Батанічны сад", паколькі застаецца не толькі біёлагам у душы і па адукацыі, але і аматарам прыроды, пра якую ён нястомна расказвае як у сваіх творах, так і ў навукова-папулярных артыкулах.

На постэры ў кастрычніцкім нумары "РП" вы ўбачыце фота вялікага стракатага дзятла (аўтар – Дзяніс Іўковіч).

Шмат новага, цікавага і займальнага вы сустрэнеце на старонках нашага часопіса! Купляйце, падпісвайцеся і абавязкова беражыце "Родную прыроду"!

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як сучасныя палешукі рыхтуюцца да свята Уваскрэсення Хрыстовага

Як сучасныя палешукі рыхтуюцца да свята Уваскрэсення Хрыстовага

Аўтар «Звязды» расказвае на прыкладзе сваёй сям'і.

Культура

ЗЕНА: Ад сцэны не стамляюся!

ЗЕНА: Ад сцэны не стамляюся!

Графік у артысткі вельмі насычаны.

Грамадства

Звыклыя выключнасці. Ці можна зразумець «лічбавае племя»?

Звыклыя выключнасці. Ці можна зразумець «лічбавае племя»?

Даследаванне «Пакаленне «Z» у пытаннях і адказах» было прадстаўлена падчас навуковага стэндапа, арганізаванага для навучэнцаў профільных педагагічных класаў у БДПУ.

Грамадства

Ежа ці сімвал? Самы час зацікавіцца роспісам яек

Ежа ці сімвал? Самы час зацікавіцца роспісам яек

Карэспандэнт «Звязды» схадзіла на майстар-клас па стварэнні «пісанак».