Вы тут

Уладзімір Пернікаў. Жыццёвінкі


Прыхільнік Сабанеева?

Хоць з таго часу і мінула ўжо два гады, але і дагэтуль Васіль Васілевіч, з аднаго боку, саромеецца, а з другога — задаволены той слабінкай, якую ён дапусціў тады. У заводскім прафілакторыі як было? Адпачываў сабе на ўсе сто. Любаваўся прыгожымі краявідамі, дыхаў свежым, настоеным на хвойным паху паветры, збіраў лугавыя кветкі, хадзіў на танцы. І гэтак далей. Не жыццё было, а маліна. А тут мужыкі з іхняга цэха падбіваць яго пачалі. Ты, Васільевіч, запэўнівалі, калі хочаш па-сапраўднаму здароўе падмацаваць, рыбалкай займіся. Як мы, бо гэта — стымул найважнейшы для ўзняцця настрою, для абуджэння душы. Па-новаму на ўсё зірнеш тады.

Васіля Васілевіча рыбалка ніколі не цікавіла. Праўда, збіраючыся ў прафілакторый, ён прыхапіў з сабой сынаву вуду. Так, на ўсякі выпадак, але ні на рэчку, ні на азярыны з ёй так і не выбіраўся, з чаго і кпілі заводскія аднакашнікі, якія ўсё больш і больш настойвалі: давай хоць разок да нас прылучыся. Калі не ўмееш, дык навучым. А далей усё пойдзе як мае быць.

І Васіль Васілевіч адважыўся на наступны крок. У іхняй кампаніі яны яго не ўбачаць, бо засмяяць няўмеку могуць (бо ён і кручок як трэба прывязаць не можа, і з якога боку чарвяка на яго прычапіць не ведае), а вось адзін — паспрабуе выправіцца да вады. Самастойна будзе лавіць.

Як было задумана, так і зроблена.

Атабарыўшыся каля дуба, за якім потым густа ішлі лазнякі, што навісалі над вадой, эканаміст механічнага цэха Васіль Васілевіч Гусакоў першы раз у жыцці прыладкаваў таўшчэзнага чарвяка-выпаўзка да кручка і, размахнуўшыся, шыбануў вудай у рачны прастор. І от, на табе: паплавок тут жа пусціўся ў польку-трасуху. У Васіля Васілевіча так дух перахапіла, што ён з усяе сілы шмаргануў на сябе вудзільна, і лёска, апісаўшы паўдугі, увагнала ў яго куртку кручок. Паўгадзіны валтузіўся наваспечаны рыбак над ім і нарэшце, вызваліўшы яго з палону, сцяміў, што калі спешка патрэбна пры лоўлі блох, дык пры лоўлі рыбы яна толькі шкодзіць.

Таму пачаў дзейнічаць з асцярожнасцю, чакаючы наступнай полечкі-трасухі. Але яе не было. Паплавок спаў у затоцы гэтак жа моцна, як вартаўнік калгаснага сада дзядзька Піліп у сваім будане, калі ён, падлетак Васіль, з такімі ж, як сам, падшыванцамі напаўнялі яблыкамі запазухі.

Гадзіна, другая, трэцяя. Мёртва. Васіль Васілевіч у чаканні. Цярпенне, і яшчэ раз цярпенне, супакойваў сябе. Гэта не лічбы сухія па камп'ютары ганяць, а — рыбалка. Жывая штуковіна. У такім вось роздуме Гусакоў раптам учуў за лазнякамі нейкі плёскат. І праз тры-пяць хвілін — пайшло-паехала!        А праз дзесяць — на ладненькай, мабыць больш як на кілаграм, нізцы, дружна махалі хвастамі ў вадзе каля самага берага акуні-«матросікі».

І тут Гусакоў заўважыў, што ў яго бок аднекуль кіруе заядлы рыбак слесар Аркадзь Сівы. Васіль Васілевіч вырашыў «падзавесці» яго. Ён выцягнуў з нізкі верхняга паласаціка, які, да таго ж аказаўся самым вялікім сярод іншых, загнаў у яго рот кручок і на вудзе адправіў у ваду. Калі слесар апынуўся побач з Васілём Васілевічам, паплавок выпісваў такія бугі-вугі, што люба-дорага было глядзець. Васіль Васілевіч нетаропка, з алімпійскім спакоем, вывалак рыбіну на беражок, і тая заняла на нізцы сваё месца.

Зірнуўшы на яе, Сівы пахваліў рыбака і з веданнем справы адзначыў, што той натрапіў на цэлую стайку акунёў, а вось яму і іншым не пашанцавала: іхняй здабычай былі сёння толькі два-тры саплівыя ёршыкі ды столькі ж нягеглых печкуроў.

З рэчкі Васіль Васілевіч вярнуўся пазней за ўсіх аматараў юшкі. Тыя ўжо пад зялёнымі шатамі дрэў «забівалі казла» і павылуплівалі вочы на нізку Васіля Васілевіча, якую той паважна нёс у руцэ. А токар Максім Дзяружкін ажно не вытрымаў і падскочыў да яго: дзе лавіў? «Месца трэба ведаць», — з годнасцю адказаў ён і ўсміхнуўся.

А далей — як прарвала. Васіль Васілевіч дзень за днём насіў рыбу. Рознай масці і відаў: плотак, акунёў, пад'язкаў, жэрахаў, галаўлёў. А калі прывалок двухкілаграмовага ляшча, мужыкі западозрылі: ці не ставіць ён на рэчцы дзе-небудзь «тэлевізар»? Ці не купляе тую рыбу ў кагось? Праверкі паказалі: не, усё чыста. Эканаміст па-ранейшаму выдзяляў ім рачных насельнікаў для наварыстай юшкі, перадаваў рыбку дадому ў горад і рабіў з яе таранку.

Цэхавыя аднакашнікі дзіву даваліся, што за метамарфоза адбылася з Васілём Васілевічам: з гразі — ды ў князі! Вочы ім адкрыў Арцём Карась, які жыў у адным нумары з ім. Ён сказаў, што настольнай кнігай Гусакова з'яўляецца ўнікальны твор тонкага знаўца і заўзятага аматара рыбалкі Леаніда Сабанеева, які жыў у дзевятнаццатым стагоддзі, «Жыццё і лоўля прэснаводных рыб». Але гэта была не зусім праўда. Сапраўдную ж Васіль Васілевіч выказаў толькі свайму сябру начальніку цэха Пятру Іванавічу, калі ў таго была нявыкрутка: мужыкі настойвалі, каб Гусакоў узначаліў каманду цэха па рыбалоўстве на заводскіх спаборніцтвах. І той прызнаўся, што ў час летняга адпачынку рыбу ён купляў у мясцовага дзядка, які пад'язджаў да яго на сваім чоўне-душагубцы. Абодва дзейнічалі з партызанскай асцярожнасцю.

Гэты сакрэт так і застаўся паміж двума былымі аднагрупнікамі ўніверсітэта. У спартакіядзе Васіль Васілевіч не ўдзельнічаў з-за прастуды (афіцыяльная версія). Напэўна, таму механічны цэх і заняў у ёй першае месца.

Прыйшла каза да воза

Такімі словамі ў савецкія часы сустракалі ў рэдакцыі «Гомельскай праўды» ўласнага карэспандэнта БелТА (Беларускага тэлеграфнага агенцтва) па гэтым рэгіёне, калі ён прыходзіў туды. З дакладна акрэсленай мэтай: разжыцца цікавай інфармацыяй. Калі не са свежага нумара газеты, дык з гутаркі з калегамі па пяры, якія ўжо «нашчупалі» тую ці іншую навіну і гатовы падзяліцца з ім. Яму тады заставалася толькі ўдакладніць факты, пашырыць матэрыял і даслаць заметку ў Мінск, у сваю «фірму».

Але Сяргей Барысавіч (назавём яго так) не ведаў, што сярод творчых работнікаў газеты меліся такія штукары, якія маглі прыдумаць да таго вясёлую, смешную, а то і правакацыйную гісторыю, якая, хочаш не хочаш, — вымусіць слухачоў ці чытачоў хапацца за жываты. Адзін такі жарт падрыхтавалі яны і для «белтаўца», які, вядома ж, нічога не падазраваў. А было гэта так.

Той раз у сельгасаддзеле рэдакцыі нікога не аказалася. «Напэўна, машыністкам дыктуюць чарговы матэрыял», — падумаў Сяргей Барысавіч, і заўважыў на стале аддрукаваную на машынцы заметку. Была яна невялікая па аб'ёме, але цікавая па змесце. З яе вынікала, што ў Жыткавіцкім раёне па прыкладзе чэхаў адкінулі прэч традыцыйны метад зарыблення вадаёмаў і прымянілі новы, куды больш эфектыўны: паветраны, з самалёта. Эксперымент аказаўся настолькі ўдалым, што ім зацікавіліся ўжо рыбгасы Віцебшчыны, чые прадстаўнікі пабывалі на Гомельшчыне і маюць намер прымяніць яго ў сябе.

Заметка з каментарыем вучонага-іхтыёлага была падпісана аўтарам і зацверджана загадчыкам аддзела. Таму сумнявацца ў праўдзівасці яе не даводзіцца, падумаў Сяргей Барысавіч і гэтак жа нікім не заўважаны, як прыйшоў, паспяшаўся ў свой карэспандэнцкі пункт. Каб, барані Божа, ніхто з канкурэнтаў (уласных карэспандэнтаў рэспубліканскіх СМІ) не перайшоў яму дарогу. Інфармацыя па тэлетайпе паляцела ў Мінск у той жа дзень. А на другі — па тым жа тэлетайпе Сяргей Барысавіч атрымаў прачуханку. За газетную «вутку», якую ён выгадаваў.

Тым часам двое жартаўнікоў з сельгасаддзела занепакоіліся: ужо цэлыя тры дні «белтаўца» не відаць у рэдакцыі. Пэўна — захварэў ці ў камандзіроўцы недзе, падумалі яны і ўжо наважыліся тэлефанаваць яму, як той сам з'явіўся. «Акулы пяра» весела, наперабой, паведамілі яму, што ёсць цікавая інфармацыя. З Жыткавіцкага раёна.

— Пра зарыбленне?

— Ага. Па чэшскім метадзе.

— Дык я перадаў яе ўжо. За што «ўзнагародзілі» мяне строгай вымовай і пазбавілі квартальнай прэміі. Дзякуй вам.

Першы фантазёр задуменна пачухаў патыліцу, другі трэснуў сябе па ілбе:

— Прабач, Барысавіч. Не думалі падводзіць цябе пад манастыр. Меркавалі так: павыскаляемся трохі з цябе, але не дапусцім, каб заліпуха дайшла да тэлетайпа. А ты...

— Сам вінаваты ва ўсім, — перабіў іх Сяргей Барысавіч. — Бо парушыў правіла, якога заўсёды прытрымліваўся: давярай, але правярай.

...Пасля работы названая тройка замачвала «вутку», якая намаганнямі «акул пяра» хоць і набыла крылы для палёту, але ўсё ж не апусцілася на газетныя старонкі і не запэцкала іх.

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Выбар рэдакцыі

Культура

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Свята, якое ўжо традыцыйна ладзіцца ў першую нядзелю верасня, сёлета прымае Слонім.

Грамадства

Як працуюць сядзелкі

Як працуюць сядзелкі

Попыт на сядзелак ці медсясцёр, якія могуць даглядаць цяжка хворых людзей на даму, пастаянна расце.

Культура

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Беларускаму складніку Тахелеса прысвечаны арт-фестываль «Міфалагема тысячагоддзя», што адкрыўся ў прасторы Ок16 15 жніўня.