26 кастрычніка, панядзелак

Вы тут

Экспедыцыя ў Антарктыду — не экстрэмальны турызм


Як стаць палярнікам?

Менш чым праз тыдзень стартуе 10-я Беларуская антарктычная экспедыцыя, самая прадстаўнічая за ўсе гады нашай самастойнай прысутнасці на лядовым кантыненце — да Паўднёвага полюса Зямлі адправяцца адразу сем чалавек. Аб меркаваным паўднёвым паходзе расказаў Аляксей ГАЙДАШОЎ — нязменны кіраўнік усіх беларускіх экспедыцый пачынаючы з 2007 года, адзін з ініцыятараў і распрацоўшчыкаў дзяржаўнай праграмы «Маніторынг палярных раёнаў Зямлі і забеспячэнне дзейнасці арктычных і антарктычных экспедыцый».


«Дзяды» і навабранцы

Паводле сусветнай статыстыкі, ад 25 да 35 працэнтаў палярнікаў вяртаюцца ў Антарктыду зноў. Дзесяцігадовы вопыт беларускіх экспедыцый гэтыя лічбы таксама пацвярджае. Чацвёра з сямі ўдзельнікаў ужо былі раней на Паўднёвым полюсе Зямлі. Аляксей Гайдашоў падлічыў, што агульны час яго асабістага знаходжання за 50-м градусам паўднёвай шыраты набліжаецца да 8 гадоў, а калі ўлічваць дарогу, якая можа расцягнуцца больш чым на тры месяцы (спачатку самалётам, а потым — на караблі), то ён адсутнічаў дома больш як 10 гадоў. Але нават калі была б магчымасць вярнуцца назад, то нічога ў сваім жыцці ён не стаў бы мяняць.

— Сярэдні ўзрост удзельнікаў нашай сёлетняй экспедыцыі — 25—35 гадоў, — расказаў Аляксей Гайдашоў. — І, скажу шчыра, гэтыя маладыя людзі, асабліва з улікам іх прафесійнага досведу, — наша надзея на будучыню, паколькі ў 2019—2020 гадах мы плануем перайсці да круглагадовых зімовачных мерапрыемстваў. Не пабаюся гучных слоў, але ўпэўнены, што і краіна, і Акадэмія навук могуць на іх разлічваць.

Не толькі вучоныя

Натуральна, усіх цікавіць, як можна трапіць у Антарктыду, бо гэта ж не звычайнае падарожжа і нават не экстрэмальны турызм? Сярод патрабаванняў — добрае здароўе, прафесіяналізм і адказнае стаўленне да справы. Кожны ўдзельнік павінен быць спецыялістам у якой-небудзь з навуковых сфер, прычым вельмі высокага ўзроўню. Акрамя таго, ён мусіць выконваць і працу па іншых профілях. Але галоўнае ва ўмовах ізаляцыі ад Вялікай зямлі — усё ж поўная псіхалагічная сумяшчальнасць удзельнікаў экспедыцыі, іх кантактнасць, камунікабельнасць і маральна-валявыя якасці. Каб можна было цалкам давяраць чалавеку, што знаходзіцца побач з табой. У таго, хто адпраўляецца ў экспедыцыю, павінна быць свая тэма і гатоўнасць выконваць работу і па іншых напрамках.

Экспедыцыя толькі на 20—25% складаецца з навуковых супрацоўнікаў. Астатнія — гэта тэхнічны персанал: механікі, кіроўцы, электрыкі. Кожная пазіцыя дублюецца двума-трыма кандыдатамі, як у атрадзе касманаўтаў. Так можна быць упэўненым, што ў экстраннай сітуацыі экспедыцыя не будзе сарваная і спецыяліста, які адсутнічае з якой-небудзь прычыны, будзе кім замяніць. Калі навуковых супрацоўнікаў камандзіруе Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, то на астатнія штатныя пасады могуць прэтэндаваць высакакласныя спецыялісты з іншых ведамстваў і арганізацый.

Аляксей Гайдашоў тлумачыць, што шмат навукоўцаў у Антарктыдзе быць не павінна, таму што там навуковыя адкрыцці сусветнага маштабу не робяцца. Гэта, хутчэй, штодзённая руцінная, нават рамесніцкая, праца, збор навуковага матэрыялу, які будзе аналізавацца ўжо на радзіме ў лабараторыях. Ён паведаміў, што ў планах Нацыянальнай акадэміі навук — у наступныя два гады завяршыць будаўніцтва ў раёне гары Вячэрняй ва Усходняй Антарктыдзе першай чаргі Беларускай антарктычнай станцыі. Яно распачалося ў канцы 2015 года. Падчас 8-й экспедыцыі быў зманціраваны першы аб'ект станцыі — трохсекцыйны модуль кіравання сувяззю і навігацыяй, а падчас 9-й — закладзены другі аб'ект з установачнай платформай. Мантаж прайшоў паспяхова — «фундамент» быў зманціраваны за рэкордна кароткі час (32 гадзіны), пасля чаго зверху ўсталявалі першы з васьмі блокаў.

Чакаем прарыву

У планах сёлетняй экспедыцыі — зманціраваць чатыры новыя секцыі, якія ўключаюць навуковыя лабараторыі, жылыя памяшканні, памяшканні для санітарна-гігіенічных мэт.

Сярод іншых задач — правядзенне навуковых даследаванняў па такіх напрамках, як вывучэнне стану і маніторынг навакольнага асяроддзя Антарктыкі ў месцы базіравання станцыі, мікрабіялогія, даследаванне стану азонасферы, ультрафіялетавай радыяцыі, клімату і іншых прыродных параметраў, дэталёвае даследаванне наземных і марскіх біялагічных рэсурсаў Антарктыкі з мэтай ацэнкі перспектыў іх далейшага выкарыстання, назіранні ў інтарэсах касмічнай праграмы, геафізічны маніторынг. Даследаванні будуць праводзіцца з выкарыстаннем прыбораў беларускіх распрацоўшчыкаў.

На борт судна «Акадэмік Фёдараў» ужо адпраўлены экспедыцыйны груз. Цяпер судна накіроўваецца ў Кейптаўн.

— Каб пашырыць нашы магчымасці і падоўжыць на месяц тэрміны навуковых назіранняў, падрыхтоўчых і інжынерна-тэхнічных работ, было прынятае рашэнне загадзя адправіць у Антарктыду групу з чатырох чалавек. Яны будуць дабірацца да месца базіравання на самалёце. Вылет адбудзецца ў найбліжэйшыя дні. Другая група ўдзельнікаў экспедыцыі, а гэта тры чалавекі, вылятае ў Кейптаўн 24 лістапада, там далучаецца да Расійскай антарктычнай экспедыцыі і на борце судна «Акадэмік Фёдараў» разам з грузам адпраўляецца на месца базіравання экспедыцыі, — удакладніў Аляксей Гайдашоў. — Разгрузка судна каля гары Вячэрняй плануецца ў перыяд з 14 па 17 снежня. Экспедыцыя будзе працаваць да канца лютага — сярэдзіны сакавіка.

Трэба дадаць, што для таго, каб канчаткова замацавацца на ледзяным кантыненце, толькі мець сваю палярную станцыю там ужо недастаткова. З боку міжнародных арганізацый узрастаюць патрабаванні да навуковых вынікаў, якія атрымліваюцца падчас экспедыцый. Прычым патрабуюцца публікацыі ў сур'ёзных міжнародных выданнях.

— Я ўпэўнены, што мы стаім на парозе сур'ёзных адкрыццяў, — запэўнівае Аляксей Гайдашоў. — У нас ёсць даследаванні, ад якіх мы ў наступныя пяць гадоў чакаем прарыўныя рэчы...

Надзея НІКАЛАЕВА

nіkаlаеvа@zvіаzdа.bу

Фота БЕЛТА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

У пачатковы перыяд Вялiкай Айчыннай вайны зацятыя баi разгарнулiся пры абароне Барысава — старадаўняга беларускага горада на Бярэзiне. 

Грамадства

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

Схадзіць на «Куфар» і застацца без грошай. На папулярным сайце можна сустрэць махляра, замаскіраванага пад пакупніка

«Лічбавыя жулікі», якія здымаюць грошы з чужых банкаўскіх карт, звычайна маскіруюцца пад інтэрнэт-рэсурсы, вартыя даверу.