Вы тут

Дажыць да вясны


Мабільнікі звіняць паўсюль і на ўсе галасы. З найбольш нечаканых у людных месцах — кукарэканне, плач немаўляці, беларускія «Тры чарапахі», «...А калі не спяваць аб радзіме» ды, магчыма...

Надоечы, вечарам, у трамваі загучала бадзёрае: «А я ў печы не паліла, мілы мой міленькі, а я есці не варыла, голуб мой сівенькі...» Некаму, трэба разумець, жонка званіла. Нагадвала, што вячэры няма? Ці папярэджвала, каб у краму зайшоў?


Каб зразумець...

Горад. Вуліца. Паток машын, але ж набліжэнне гэтай і чуваць, і відаць здалёку, бо яна — з сірэнай, з мігалкай — ляціць, як маланка: ратуе, відаць, нейчае жыццё...

Але ж вось кіроўца тармозіць (губляе час) — стараецца плаўна пераехаць так званага ляжачага паліцэйскага і не можа — хворага (ці ўжо ледзь жывога?) у «хуткай» добра падкідае...

Кажуць, гэтыя штучныя перашкоды на шляху машын сябе не апраўдалі, месцамі іх збіраюцца зносіць.

...Некага, як трэба разумець, падкінула?

Ці не давезла?


Жыццё і анекдот

Новы дзень — новыя навіны. Альбо старыя — проста абставіны іншыя. На той раз у кватэру, больш падобную на прытон, сышлася кампанія, туды ж нехта з «дабрадзеяў» падагнаў біклагу з этылавым спіртам. Пачастунак скончыўся рэанімацыяй і ахвярамі.

Жыццё, карацей, як той анекдот.

Паводле яго, трое бамжоў дасталі буталь сумнеўнага спірту і адразу прылажыліся, ад чаго адзін знежывеў, прычым літаральна: памералі пульс — няма, наогул...

Двое другіх спужаліся, бо гэта ж не жартачкі — памёр чалавек. Яны не разумелі хіба, з-за чаго, бо пілі ж няшмат і нічога дрэннага: спірт у бутлі — і на пах, і на смак...

Каб пераканацца, яны зноў яго панюхалі, зноў пакаштавалі (заадно — памянулі памерлага), пасля чаго нябожчыкаў... стала больш: і другі з мужчын, што называецца, ногі выцягнуў.

Трэці з кампаніі тады зусім расстроіўся: бачыў жа і дваіх нежывых, і астатак спірту. «А-а, — сказаў, была ні была: лепей пузу лопнуць, чым дабру прапасці». І выпіў.

...Анекдот як жыццё.


«Если бы молодость знала...»

Раніцой па буднях ці не ўсё насельніцтва прыгарадных вёсак, гарадоў і мястэчак едзе ў Мінск — хто на працу, хто на вучобу... Бліжэй да вечара яно, тое ж насельніцтва, вяртаецца назад: сесці (бо стоячы не пачытаеш) у электрычцы няма дзе. Ці ўсё ж...

— Тут занята, — рассеўшыся Станіславай строга папярэджвае немаладая бландзінка.

— Усё? — удакладняю з надзеяй.

Пытанне ёй, відавочна, не падабаецца, бо змушае пасунуцца — адно месца вызваліць. Другое (насупраць) яна працягвае «трымаць» і, можна сказаць, да апошняга: перад самым адпраўленнем цягніка (бландзінка знервавалася) у вагон заходзіць яе чаканы — высокі, запыханы стары.

— Дзе ты быў? Дзе твой тэлефон? — усчынае допыт жанчына.

— Ды я... Ды ты..., — бездапаможна лапоча яе спадарожнік, выціраючы пот і здымаючы шапку, шалік...

— Ты б яшчэ кажух уздзеў, — аж зелянее ад злосці бландзінка. — На дварэ плюс 15!

— Мілая, дык я ж на працу табе званіў, — кажа ў апраўданне мужчына, — я пытаўся, што апрануць? Ты сказала: «Хоць што». Дык я во гэту куртку знайшоў...

Пад ёй, пуховай (мужчына памалу распранаўся) быў пінжак, пад пінжаком — світар, пад світарам — рубашка і нават з гальштукам...

— Ну як дзіця! Мазгоў зусім нямашака, — бог ведае каму расказвала бландзінка. — Абы як адзеўся, тэлефон не ўзяў, на поезд ледзьве паспеў... Можа, яшчэ і хлеб не купіў?

— Не, ну што ты, — узрадаваўся мужчына, — хлеба я набраў! Праўда, не той, што ты хацела (ён дастаў з кішэні цыдулку). Гэткага ў краме не было, быў таннейшы. Я тры булкі ўзяў...

— Навошта?! Мы што — сушыць яго будзем?! — ледзь не плакала жанчына.

— Мілая, ты злуешся. Я вінаваты. Кажы: што я зрабіў не так? — пытаў стары.

— Усё! — у роспачы кінула жонка, адвярнуўшыся да акна і даўшы зразумець, што на гэтым размова скончана.

...Далей яны ехалі моўчкі (хоць дзед — на твары было напісана — і хацеў бы пагутарыць): можа, крыўдавалі адно на аднаго, можа, успаміналі, якія былі шчаслівыя (ён — ажаніўшыся з маладзейшай — гадоў на 25, яна — выходзячы замуж за старэйшага, відаць, прыгожага і не беднага)...

А можа, думалі, што жыць ім было добра, а вось як дажываць...


Чужыя беды — наша суцяшэнне

Старыя дамы-кварталы — старыя камунікацыі з усімі адсюль наступствамі ў выглядзе частых парываў, аварый ды адключэнняў вады. І гарачай бы паўбяды (прабачце за рыфму), — часам не бывае ніякай. А калі да гэтага зазімкам няма і цяпла...

— Для жыцця ну ніякіх умоў, — скарджуся знаёмым. І тыя згаджаюцца. Абрывае толькі адна:

— А як у турме? — пытае яна.

І сапраўды, як? З вадой ды ацяпленнем, магчыма, не горш. А з усім астатнім?

Суцяшае хіба адно — суд у нас справядлівы: як казаў нехта з гумарыстаў, калі не вінаваты, больш за тры гады не дадуць.


Родныя? Розныя

Хата як хата была — звычайная, вясковая: два акенцы да вуліцы, ганак, калодзеж, сад... Сто разоў праязджай — вока не зачэпіцца, пакуль...

З год таму вокны-дзверы ў той хаце крыж-накрыж забілі. Гаспадары, значыць, у лепшым выпадку, з'ехалі, у горшым...

Выглядала якраз на тое, на горшае, бо вясной, праз паўгода, вакол сялібкі ўжо кіпела работа: ставіўся новы плот, у хаце мяняліся вокны (што здзівіла — у адной палавіне). Да яе ж затым прыбудаваўся... яшчэ адзін ганак — асобны, а побач — прыбіральня, яшчэ адна...

Трэба разумець, нашчадкі, родзічы, двое — уступілі ў спадчыну і зараз, падзяліўшы яе «в равных долях», будуць карыстацца — кожны сваёй.

Яшчэ і прыбіральняй.


Каза не казёл?

...Вядомы кінагерой прарочыў, што хутка не будзе нічога — ні кіно, ні тэатра, ні кніг, ні газет, — адно суцэльнае тэлебачанне.

І на ім, як часам здаецца, таксама не будзе — нічога (ну ці амаль...) апроч абрыдлай рэкламы. Ну можа яшчэ...

Адзін з каналаў рэгіянальнага вяшчання прымае заяўкі на віншаванні — з юбілеем, з вяселлем, з нараджэннем дзіцяці... І потым (трэба разумець, не бясплатна?) выконвае іх. Ну вось напрыклад. Экран тэлевізара, на ім «цаглінкаю» надпіс: «Віншаванне такой (далей — прозвішча, імя, імя па бацьку) альбо такому...» І буйным планам іх фота — асобна і разам з дзецьмі... З бацькамі, дома, на працы, на рыбалцы...

За імі, гэтымі кадрамі альбо паралельна, гучаць узнёслыя кампліменты ды пажаданні (у тым ліку непісьменныя, дрэнна зрыфмаваныя...), потым «праплывае» «мора кветак» і гучыць любімая песня (для жанчын, як правіла, з рэпертуару Стаса Міхайлава).

А дапаўняе гэту «карціну» бягучы радок: на экране (дапусцім) фота імянінніцы — на ганку нейкага крутога замежнага атэля (чатыры зоркі — гэта ж не абы што!), а ўнізе — прыватная абвестка аб тым, што прадаецца каза — белая, бязрогая, тэрмінова.

...За казла нехта, відаць, адказаў бы. А за казу — не?


Прыклад

...Маленькая, худзенькая, бялявая гэта жанчына, відаць, да скону застанецца Кірачкай, хоць тым часам ужо бабуля.

Унучкі ў яе пацешныя. Дзве. Праўда, малодшую Кірачка рэдка бачыць, бо сын з нявесткай разведзены... Як і зяць з дачкой.

Што цікава, Кірачка з мужам таксама: гады са тры ўсяго пажыла, а потым...

Адна дзяцей гадавала. Былы яе хіба грошы прысылаў ды прыязджаў на вяселлі.

Вініўся тады перад Кірай і дзецьмі, казаў, што дурны быў, што не трэба было спяшацца разводзіцца, што ў новых шлюбах анічога лепшага не знайшоў, напрамілы бог прасіў маладых, каб не паўтаралі яго памылак.

Словы, падобна, сілы не мелі.

А вось учынкі...


Дажыць да вясны

...Нейкі месяц таму маці, нягледзячы на свае хваробы, даглядала хворага бацьку. Рухавая была, часам нават вясёлая. А дагле́дзела — «спарадкавала», правяла ў апошні шлях, і як падмянілі: стала блытаць дні і таблеткі, забывацца есці і зачыняць комін, перастала пазнаваць людзей. «Яе нельга пакідаць адну», — пасля саракавін сказаў старэйшы з сыноў, і ўсе паглядзелі на малодшага: той жыў у найбольшай кватэры.

І сапраўды, месца для маці ў яго хапіла б, але...

Гэта нявестка ніколі не любіла свякроў, а свякроў — нявестку.

— Лепей я забяру, — сказала меншая з дачок, якую тут жа асеклі пытаннем: «Куды? Пятай — у двухпакаёўку?»

— Можна б да нас, — нясмела завяла тады большая, — але ж мой Васёк...

(Васёк яе, дарваўшыся да гарэлкі, зноўку ляжаў без памяці).

— А хай ва ўсіх пажыве, — выдаў зяць непітушчы.

— І праўда, — падтрымалі яго сямейнікі, — нас жа пяцёра. У кожнага па месяцы, а там, глядзіш, і вясна... І ў вёску можна... І добра ўсім.

«Так-так, добра, — гледзячы на дзяцей, думала маці. — За месяц нікога, дасць бог, не абцяжару, нікому не збрыдзею... Можа, і дажыву... Да вясны».

Надзея...

Валянціна ДОЎНАР

dounar@zviazda.by

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

З'явіўся ён дзякуючы спонсарскай падтрымцы кампаніі Vіzor Games. 

Грамадства

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

«Хатняя хімія» — гэта турма, толькі на свабодзе», — з сарказмам кажуць самі асуджаныя пра абмежаванне волі без накіравання ў папраўчую ўстанову.

Здароўе

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

Менавіта зімой павялічваецца колькасць інфарктаў і павышаецца артэрыяльны ціск.

Культура

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Піша Зіновій Прыгодзіч.