Вы тут

Надзея не памірае...


Кажуць, што прыгожа адзетая жанчына, прыгожая і раздзетая. А тым больш калі ў яе стройная фігура, загар... Мусіць, з поўдня прыехала?

— Так, спярша на Азоўскім моры пагрэлася, — нібы чытаючы думкі хваліцца тая (і, вядома ж, не мне, — сваёй прыяцельцы), — а потым яшчэ і на Чорным. А ты свой водпуск дзе правяла?

— Таксама на моры: мы з мужам рамонт зрабілі, працы — ну проста мора было.

...І ці толькі ў іх?


«Нам не дано предугадать...»

Крамка была як крамка, і вітрына як вітрына: позіркам лёгка знайшлі патрэбнае, прыкінулі, колькі ўзяць: заставалася хіба «агучыць».

За прадавачкай справа не стала: жанчына тут жа «нырнула» ў халадзільнік, на вагу паклала тавар.

Нам бы глядзець, колькі ж заважыць, прыкідваць, колькі плаціць, але не: за спінай у прадавачкі нейкі плакат — прычым вершаваны, грэх не прачытаць:

Не зли других и сам не злись,

Мы ж гости в этом бренном мире.

И если что не так — смирись!

Будь поумнее, улыбнись...

Пакуль чыталі гэтыя радкі, прадавачка не проста ўзважвала наш тавар, яна... абважвала: не нашмат (з-за такой драбязы спрачацца не пойдзеш), але ж...

Нітка да ніткі, як той казаў, — беднаму сарочка.

Разабрацца б яшчэ, хто сёння бедны?


Каб на хмель не мароз...

Хату для Кандрата прыгледзеў брат — выпадкова. Ён жа і старгаваўся, можна сказаць: Кандрату заставалася толькі грошы аддаць, аформіць куплю. Ну чаму б і не? Лецішча ім патрэбна? Патрэбна (унучак «на асфальце» расце). Месца файнае? Файнае. Сад са студняй. Галоўнае, танна... Бабуля, праўда, побач круцілася, прычым дзіўная: крадком падыходзіла, божкала: «Людцы, куды вы лезеце?»...

Ім бы прыслухацца, распытаць яе, дык жа не — падумалі, што старая проста шкадуе іх: маўляў, хлявы благія, зямля запушчана, працы шмат...

Але ж яе ды ўсёй сям'ёй яны б неяк агоралі. З іншым не справіцца: з двара з першых дзён стаў знікаць рыштунак, з гарода — ураджай, а ў хаце неяк... заспелі чужых.

Аказалася, адзін з суседзяў амаль 15 гадоў (з невялікімі перапынкамі) жыў у месцах зняволення. І таму цяпер, хоць забі, не разумеў, чаму нельга ўзяць сякеру, калі ёй ніхто не сячэ (потым можна вярнуць), чаму нельга з'есці ягады, калі яны паспелі, і чаму ў пустой хаце нельга пажыць яго сябрукам, якія днямі выйшлі на свабоду...

Карацей, не прыйшлася хата Кандрату.

І не прадасі.


Шыла на мыла?

Максіму ў яго 22 бывала блага (прычым не раз), але ж каб гэтак...

Тры гады як вол працаваў, свету, можна сказаць, не бачыў, але купіў машыну, прычым не нейкі «карчваген», а новенькі чорны «бумер». Пра яго яшчэ песня была, — Макс нават словы ведаў, спяваў...

І вось ужо сам птушкай ляцеў па горадзе, з форсам пазіраў на дзяўчат, ліха тармазіў ля гандлёвага цэнтра, але ж... няўдала: метра за паўтара ад адной машыны, столькі ж — ад другой. Трэцяй (з трыма «качка́мі»), выходзіла, і стаць няма дзе?

— Э, вадзіла, карыта сваё пасунь! — загадалі яны Максіму.

...Вечарам ён напіўся.

— Я ж тры гады, — жаліўся дзеду, — ішачыў, тры гады, можна сказаць, на ліверцы сядзеў. А яны — «карыта»... На мой «бумер»... Я ж сябе чалавекам на ім адчуў, дзевак пакатаць збіраўся, людзей здзівіць...

— Сёння? Бумерам? — перапыніў яго дзед. — Дохлы нумар. Ты лепш «Запарожца» майго вазьмі. Сорак гадоў «вушастаму», а носіцца, як тады... Дзеўкі на яго, можа, і не клюнуць, а розныя «качкі́» — зуб даю — дарогу саступяць...


Пайсці... І не вярнуцца?

Выходзячы замуж за артыста — маладога, прыгожага і таленавітага, дзяўчына, відаць, разумела, што на вернасць яго разлічваць цяжка...

Так яно і атрымалася: даходзілі чуткі. А неяк і зусім... Муж сам, адкрытым тэкстам, сказаў ёй, што кахае іншую, што сыходзіць. І стаў збіраць чамадан.

Як ні дзіўна, жонка ў гэты час (двое малых было) не крычала, не плакала. Хіба ў апошні момант, калі ён ля парога быў, тулячы дзяцей, сказала:

— Ведай, што мы цябе вельмі любім і будзем чакаць.

Праз тыдзень-другі муж не вытрымаў — вярнуўся дамоў, каб ніколі больш не сыходзіць, не здраджваць сваім, хоць магчымасцяў было — больш чым дастаткова (як акцёр ён здымаўся і як рэжысёр здымаў найярчэйшых зорак айчыннага кіно).

З кім гэта было? З Яўгенам Мацвеевым. Калі? Нядаўна. Ці ўсё ж даўно, бо цяпер (такое ўражанне) так, як ён, ніхто не сыходзіць (б'юцца талеркі, паляцца масты...) і не вяртаецца. Хоць нехта ж і не дурны казаў, што каханаму чалавеку можна дараваць усё — нават здраду. Гэта некаханым не даруеш нічога, нават недасолены суп.


Я сама?

Горад. Свята. Пад адкрытым небам, на сцэне — вялікі канцэрт, вакол яе — не меншы натоўп. Сесці няма дзе... Ды нават стаць... Добра малечы — на татавых плячах.

— Я таксама хачу... Вазьмі, — капрызіць побач хлопчык гадкоў, можа, трох.

— Але ж я цябе не ўтрымаю, — вінавата кажа матуля.

— А я хачу, хачу! — гледзячы на іншых дзяцей і ўзняўшы ручкі, тупае нагамі малы.

На іх пачынаюць азірацца людзі. І жанчына, цяжка ўздыхнуўшы, бярэ такі  малога пад пашкі, падымае на выцягнутых руках і, трошкі патрымаўшы, каб ён таксама пабачыў сцэну, ставіць на зямлю. Не тыя сілы.

Тыя былі б у мужа, у таткі гэтага мальца. Але ж дзе ён? Сабакам сена косіць? Гарэлку п'е? Грошы зарабляе?

Магчыма. І гэта — не горшы варыянт.


Дзеля каханай

...У снежні ў іх вяселле, прычым не простае, а залатое: разам 50 гадочкаў, як адзін дзянёк!

— Мы з Пецем добра жывём, — выхваляецца кабета. — Я за ім як за каменнай сцяной: і шкадуе ён мяне (а я — яго), і клапоціцца, і ніколі ні ў чым не папікне!.. А я ж з маладосці легкадумнай была, надта грошы траціць любіла. Як найболей мне дай, па крамах разнясу. Але Пеця і тады мне слова не сказаў. Зарабляў...

— І, мусіць, добра?

— Ну, менш за тысячу (у савецкіх рублях) ніколі не прыносіў.

Было кабеце што траціць.


Прагрэс і рэгрэс

Будзень. Крама. Досыць маладыя бадзёрыя гандляры, пажылыя (бо зранку зніжкі для іх), яшчэ сонныя пакупнікі. Вядома ж, не ўсе, іншыя (а дакладней, іншая) таксама ёсць.

Гэта жанчына ці не ў госці сабралася: ужо з прычоскай, з макіяжам, у строгім светлым касцюмчыку...

— Мне сем піражкоў, калі ласка.
З тварагом, — просіць яна прадавачку. — Толькі знізу вазьміце... Вось тых (паказвае пальцам на прыгожую горку).

— Жанчына, яны ўсе аднолькавыя, свежыя — і знізу, і зверху, — павышаючы голас, пачынае даводзіць прадавачка.

— І ўсё ж... Я прашу...

— А я што — дзеля вас тут усё пабуру? — кідаючы ў пакет піражкі і, дарэчы, нічога не бурачы, апроч... настрою (свайго і чужога, зранку) крычыць прадавачка.

...Некалі, гадуючы малых, у модзе было «падлічваць» пальчыкі, гэта значыць, па чарзе паціскаючы пазногцікі, расказваць пра сароку-варону, якая кашу варыла, дзетак карміла...

Цяпер ужо іншыя часы: у рукі малым усё часцей даюць мабільнікі — хай самі націскаюць кнопачкі.

Што цікава, у тэлефонах тады спрацоўвае так званая абарона ад дурня,
у людзей — чамусьці не?


На ўсякага ліхача...

Камандзіроўкі бываюць розныя — то ўдалыя, то не вельмі.

Якраз з такой каляжанка вярнулася, інтэрв'ю прывезла. Гутарка як гутарка, а вось за ёй...

У выканкам, як казала, хвілін з дзесяць заходзілі, бо «часавому» на ўваходзе мала было журналісцкіх пасведчанняў (з пячаткамі, з фота), ён папрасіў пашпарты, затым праверыў сумкі (найбольш — у фатографа, з апаратурай).

І далей не лепш: зайшлі ў патрэбны кабінет, загаварылі з гаспадаром — па-беларуску. Той (што цікава — з мясцовых!) строга перапыніў:

— Я вас плохо понимаю, говорите со мною по-русски.

«Нам бы сказаць, — перажывала пазней каляжанка, — што і мы яго разумеем дрэнна, бо ён, як прадстаўнік дзяржавы, павінен ведаць абедзве мовы. Да таго ж не адгароджвацца ад людзей аховай. Але... Разгубіліся, не чакалі падобных паводзін. Ды і матэрыял рыхтавалі ў нумар. А таму як бы заплюшчылі вочы на грозны дазор, як бы не пачулі ганарыстага «не понимаю».

...Некалі даўно ў адным з выканкамаў старшынёй працаваў спадар Ліхач, кажуць, досыць моцны быў гаспадарнік, нядрэнны чалавек: як віхор лятаў па сваім раёне — усюды хацеў дапяць.

Дык вось. Ляціць ён неяк па вёсцы з хуткасцю ў сто кіламетраў, — даішнік наперарэз: стойце, маўляў, і плаціце штраф. Той у крык: «Ды хто ты такі і што сабе дазваляеш? Я — Ліхач! Не бачыш ці што?»

— Бачу, што вы ліхач, — спакойна адказаў даішнік. — Штраф заплаціце і едзьце — не парушайце правілы...

Гэта да таго, што на ўсякага ліхача (верыцца яму ці не верыцца) знойдзецца свой даішнік.

Раней ці пазней.


Надзея не памірае...

У Веры была дачушка — і радасцю, і надзеяй... Аднак спраўдзіцца ёй не выпала: не падумаўшы, рана, збегала замуж — за пітушчага, за нягеглага, прыжыла з ім дзіцятка і развялася...

З часам знайшла сабе іншага (ужо цвярозага) і... знікла з ім аж на два гады. Ні слыху, ні дыху не было: да матулі — ні званка, ні пісьма, ні капейкі... Толькі дзіця, хлопчык.

Але ж неяк яго маці спатрэбіўся новы пашпарт. Прыехалі — удваіх са сваім, трохі пагасцілі, пабылі, сталі збірацца назад.

— Можа, хлопчыка возьмеце? — спытала матуля. — Яму ж у школу ісці. Ды і я не жалезная, здароўя няма. Раптам Бог прызаве? Што з дзіцем будзе?

— Ды не бойцеся, — смела запэўніў зяць, — яно не прападзе, яно і ў дзетдоме вырасце.

А дачка зусім прамаўчала.

...Была яна ў маці за радасць і надзею.

Цяпер за іх... унучак.

Валянціна Доўнар

dounar@zviazda.by

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

З'явіўся ён дзякуючы спонсарскай падтрымцы кампаніі Vіzor Games. 

Грамадства

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

«Хатняя хімія» — гэта турма, толькі на свабодзе», — з сарказмам кажуць самі асуджаныя пра абмежаванне волі без накіравання ў папраўчую ўстанову.

Здароўе

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

Менавіта зімой павялічваецца колькасць інфарктаў і павышаецца артэрыяльны ціск.

Культура

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Піша Зіновій Прыгодзіч.