Вы тут

Як пад носам у ворага лячылі савецкіх вайскоўцаў


На фасадзе аднаго з карпусоў Лагойскай раённай бальніцы можна ўбачыць мемарыяльную дошку. Змешчаны на ёй надпіс сведчыць пра мужнасць і вернасць прафесійнаму абавязку ўрачоў і медыцынскіх работнікаў, якія ў варожым тыле, у экстрэмальных умовах, лячылі параненых чырвонаармейцаў.


— Бальніца стала па сутнасці падпольным шпіталем, — расказвае дачка адной з медсясцёр Тамара Сакалова. — Фактычна яе ўзначальвала хірург Марыя Анісімава, якой незадоўга да таго першай у БССР было прысвоена званне заслужанага ўрача рэспублікі. У Марыі Навумаўны была магчымасць эвакуіравацца, але яна засталася: не змагла пакінуць параненых. Па яе просьбе ў бальніцу прыйшлі іншыя медработнікі, у тым ліку мая маці, Марыя Тарайкоўская.

Пасля бою за Лагойск, калі немцы ўжо захапілі пасёлак, у бальніцы было больш за сотню параненых савецкіх воінаў. Да таго як нямецкія салдаты ўварваліся ў бальніцу, урачы і медперсанал паспелі знішчыць вайсковую форму каманднага саставу і прынесці для параненых цывільную вопратку, перапісаць некаторыя гісторыі хваробы. Такім чынам, сярод параненых чырвонаармейцаў стала нямала цывільных асоб. Многія знаходзіліся там па годзе: у выпадку выпіскі іх чакаў угон у Нямеччыну або канцлагер. Таму ачунялых перапраўлялі да партызанаў.

Рызыкі пабольшала, калі некаторыя з медыкаў пачалі супрацоўнічаць з лагойскімі падпольшчыкамі. Ужо з канца 1941 года займела сувязь з народнымі мсціўцамі Ганна Захарэвіч: цяпер ёй даводзілася здабываць медыкаменты не толькі для сваіх бальнічных пацыентаў, але і для лясных салдат.

Такой жа смелай і самаахвярнай была і згаданая хірургічная медсястра Марыя Тарайкоўская, муж і брат якой ваявалі на фронце. Пасля напружанага дзяжурства жанчына спяшалася дадому ў недалёкія Церхавічы, дзе яе чакала малая дачушка. І несла, бывала, лекі для партызанаў, а то і вяла з сабою каго-небудзь з ачунялых, каб потым пераправіць у лес.

Дапамагалі партызанам і Настасся Мытнік, сёстры Ядвіга і Ганна Міклашэўскія, Надзея Мох і іншыя. Вопытным канспіратарам праявіў сябе ваенурач Паўлаў, які стаў галоўным урачом, калі ў Марыі Навумаўны нарадзілася другое дзіця. Перад тым яна падрыхтавала сабе памочніцу — навучыла аперыраваць Яўгенію Бусоль, зусім яшчэ маладую доктарку.

Не абышлося, на жаль, без правалаў і ахвяр. Выдадзены правакатарам, трапіў у рукі гестапаўцаў Аляксей Капылоў, савецкі лётчык, якога, цяжка параненага, вылечылі, паставілі на ногі лагойскія медыкі. Тады разам з ім арыштавалі вялікую групу бальнічных работнікаў. Капылоў мужна перанёс катаванні на допытах, нікога не выдаў, усю віну ўзяў на сябе. Разам з ім загінулі яшчэ чацвёра медработнікаў, аб падпольных сувязях якіх ведаў правакатар: Мытнік, Вершаль, Бабкоўская, Мацкевіч.

Праз некалькі дзён арыштавалі сясцёр Міклашэўскіх. На допыце яны трымаліся мужна, так і не назваўшы тых, хто быў звязаны з партызанамі. Іх расстралялі. Цудам засталася жывой Ганна Захарэвіч. У той дзень акурат яе выклікалі ў вёску Дабрэнева на дапамогу хворай жанчыне. Папярэджаная знаёмым паліцаем, Ганна паспела ўцячы перад тым, як карнікі расправіліся з яе бацькам і сястрой.

Лёс аказаўся літасцівы і да медсястры Алены Капанец. Яе схапілі, калі тая ішла на тайную сходку падпольшчыкаў, змясцілі разам з многімі арыштаванымі ў мураваным доміку пры ўваходзе ў парк. Назаўтра карнікі пачалі выводзіць групамі на расстрэл. У апошні момант, як параіў адзін з арыштаваных, схавалася ў закутак за печкай, так і ўцалела. Болей у бальніцу не прыходзіла, падалася ў партызанскі атрад.

...Калі ў 1970 годзе ў газеце «Комсомольская правда» быў змешчаны дакументальны нарыс Аляксандры Захаранкі з успамінамі былых работнікаў гэтага падпольнага шпіталя, у рэдакцыю пачалі прыходзіць дзясяткі ўдзячных лістоў ад уратаваных савецкіх салдат. Вось адно з тых пасланняў: «Добры дзень, Марыя Навумаўна! Заўсёды помню, што сваім выратаваннем абавязаны вам і ўсім медработнікам Лагойскай бальніцы. Разумею, наколькі няпроста было раздабыць для мяне спачатку даведку як бежанцу з Віцебска, а потым і пашпарт. Пры вашым садзейнічанні мяне прынялі вартаўніком у бальніцу, бо быў патрэбны дакумент, што я працую і адначасова працягваю лячэнне. Інакш мне пагражала адпраўка ў лагер ваеннапалонных». (З ліста штурмана Дзмітрыя Красільнікава, збітага пад Лагойскам 29 чэрвеня 1941 года).

Віктар НЕСЦЯРОВІЧ, Лагойск

Загаловак у газеце: Подзвіг лагойскіх медыкаў

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

Пра гэта ўчора казалі высокія госці на ўрачыстым мерапрыемстве, прымеркаваным да юбілею газеты.

Спорт

Анастасія Марыніна: Баскетбол 3х3 — гэта заўсёды відовішча

Анастасія Марыніна: Баскетбол 3х3 — гэта заўсёды відовішча

Гэта адзін з нямногіх гульнявых відаў спорту, што былі ўключаны ў праграму ІІ Еўрапейскіх гульняў. 

Грамадства

«Захад-2017». Постфактум

«Захад-2017». Постфактум

Задачы сумеснага стратэгічнага вучэння выкананы на высокім узроўні.

Грамадства

На Гродзеншчыне ўшанавалі хлеб, лён, бульбу, памідор і дуб

На Гродзеншчыне ўшанавалі хлеб, лён, бульбу, памідор і дуб

Самабытныя, смачныя і пазнавальна-творчыя святы адбыліся сёлета ў розных раёнах Гродзеншчыны.