Вы тут

Цікавыя факты пра сабак-ратавальнікаў


Чалавецтва ўжо вельмі даўно карыстаецца бясспрэчнай перавагай сабакі — унікальным найтанчэйшым нюхам, а ў нашы дні спецыяльная падрыхтоўка дазваляе сябрам чалавека прымаць самы актыўны ўдзел у найскладанейшых пошукава-выратавальных аперацыях. Штогод у розных кутках зямнога шара службовыя сабакі здзяйсняюць подзвігі, дапамагаючы захаваць тысячы чалавечых жыццяў. Касматыя героі нездарма выклікаюць вялікую павагу і захапленне ў людзей ва ўсім свеце, яны цалкам заслужылі нашу ўвагу. Сёння прапануем вам цікавыя факты з жыцця сабак-ратавальнікаў.


Сабакі «працуюць» пошукавікамі-ратавальнікамі ўжо больш як трыста гадоў. Першымі іх дапамогу сталі выкарыстоўваць манахі з высакагорных прытулкаў у швейцарскіх Альпах. Вялікія вынослівыя сенбернары былі навучаны шукаць падарожнікаў, якія спрабавалі пераадолець горныя перавалы паміж Швейцарыяй і Італіяй, але збіліся з дарогі ці заблудзілі ў зімовую непагадзь.

Вядома, што сабака-ратавальнік вызначае месцазнаходжанне чалавека па паху. Асаблівасці і характарыстыкі гэтага ўнікальнага працэсу дагэтуль да канца не вывучаныя, і менавіта таму чалавецтву яшчэ не ўдалося стварыць прыбор, здольны замяніць чацвераногага сябра. Відаць, сабака здольны «аналізаваць» такія віды пахкіх субстанцый, як эпідэрміс скуры, потааддзяленне, паветра, якое выдыхаюць лёгкія, а таксама прадукты раскладання чалавечых тканак і скуры.

Паводле ацэнак экспертаў, адзін сабака з пошукава-выратавальнай службы можа выканаць працу дваццаці, а то і трыццаці прафесіяналаў-пошукавікаў. Асабліва адораныя сабакі валодаюць нюхам, які перавышае чалавечы ў сто мільёнаў разоў.

У сярэднім за адзін дзень сабака пошукава-выратавальнай службы ў суправаджэнні ратавальніка-кінолага можа абследаваць плошчу прыблізна роўную аднаму квадратнаму кіламетру.

Імавернасць выяўлення крыніцы паху на вялікай адлегласці значна вышэйшая ў пахмурныя дні і начны час. У бязветраны сонечны дзень сабаку значна складаней успрымаць пахі, калі ў выніку канвекцыі ніжнія атмасферныя пласты, награваючыся, паднімаюцца ўверх, а верхнія, становячыся цяжэйшымі, наадварот, апускаюцца ўніз.

На практыцы сабаку-ратавальніка можна, як правіла, аднесці да адной з дзвюх рабочых спецыяльнасцяў. Вышуковым сабакам для эфектыўнага пошуку неабходны адпраўны пункт і прадмет з пахам чалавека, якога трэба знайсці. Такія сабакі карыстаюцца ніжнім нюхам, гэта значыць непасрэдна абнюхваюць зямлю або брук, бяруць след і рушаць па ім да пазначанай мэты. Пошукава-выратавальныя сабакі, наадварот, шукаюць чалавека не па пакінутым следзе,
а старанна абнюхваючы навакольную прастору. Пры спрыяльных умовах надвор'я такі сабака здольны выявіць крыніцу паху на адлегласці больш за чатырыста метраў. Рэкорд быў пастаўлены ў тундры на Алясцы, калі пошукава-выратавальнаму сабаку ўдалося адчуць пах на адлегласці ў тры кіламетры. У залежнасці ад выбранай першапачаткова спецыяльнасці вышуковым і пошукава-выратавальным сабакам патрэбна розная праграма навучання.

Службовы сабака можа трапіць у пошукава-ратавальную службу як з прытулку, так і з гадавальніка. Галоўная ўмова — такі сабака павінен быць цвёрда нацэлены на выяўленне «здабычы», гэта значыць прадэманстраваць ладную матывацыю і рашучасць пры пошуку схаванай цацкі.

У большасці выпадкаў для пошукава-выратавальных аперацый выкарыстоўваюцца паляўнічыя і пастуховыя пароды сабак, такія як лабрадор-рэтрывер, залацісты рэтрывер, нямецкая аўчарка, бельгійская аўчарка малінуа, а таксама бордар-колі. А вось велічных і адважных сенбернараў часцей за ўсё рыхтуюць для пошуку людзей, засыпаных снежнай лавінай у гарах. Найлепшыя з такіх сабак могуць адчуваць чалавечы пах, калі глыбіня снежнага покрыва перавышае чатыры метры. Ньюфаўндленды не так часта, як іншыя пароды, становяцца сабакамі-ратавальнікамі, аднак, дзякуючы свайму мускулістаму целаскладу, густому ваўнянаму покрыву і падшэрстку, перапончатым лапам, непераўзыдзеным плавальным здольнасцям і любові да водных працэдур, гэтым сабакам складана знайсці роўнага пры выратаванні чалавека, які тоне.

Адораныя шчанюкі, адабраныя для навучання па праграме пошукава-выратавальных службаў, як правіла, прыступаюць да заняткаў ва ўзросце васьмі-дзесяці тыдняў ад нараджэння. У сярэднім на аднаго сабаку ідзе каля тысячы гадзін падрыхтоўкі. Калі ў выніку навучання сабака ўсё ж аказваецца непрыдатным для гэтай сапраўды складанай і адказнай дзейнасці, пасля «прафарыентацыі» ён можа атрымаць больш адпаведную для яго характару спецыяльнасць, напрыклад авалодаць пошукам выбухоўкі ці наркотыкаў, стаць падмогай людзям, якія маюць патрэбу ў суправаджэнні або пакутуюць ад посттраўматычнага засмучэння. У рэшце рэшт, такі сабака можа проста апынуцца ўлюбёнцам сям'і.

Праца ў якасці ратавальніка патрабуе ад чатырохногага сябра вялікай канцэнтрацыі ўвагі, таму такія сабакі, як правіла, выходзяць на пенсію або пераходзяць на менш адказныя «пасады» ва ўзросце васьмі-дзесяці гадоў.

Сабак, навучаных шукаць рэшткі загінулых ахвяр, на прафесійным жаргоне называюць «трупнымі» сабакамі. Ім пад сілу знаходзіць цэлыя целы і іх часткі, у тым ліку тыя, якія знаходзяцца пад вадой і закапаныя ў зямлю, а таксама фрагменты: валасы, тканкі, кроплі крыві, асобныя часткі шкілета і косці.

Сабакі пошукава-выратавальнай службы часта суправаджаюць сваіх гаспадароў-кінолагаў нават на адпачынку, каб у любую хвіліну быць гатовымі да магчымай надзвычайнай сітуацыі.

Пасля тэрарыстычных актаў 11 верасня 2001 года каля трохсот сабак пошукава-выратавальнай службы ЗША ў суправаджэнні ратавальнікаў-кінолагаў прачэсвалі месца трагедыі ў пошуках жывых. Залацісты рэтрывер Брэтань — апошні сабака з тых, якія прымалі ўдзел у гэтых страшных падзеях, памерла ва ўзросце 16 гадоў у чэрвені 2016 года. Яе калегі-ратавальнікі праводзілі Брэтань у апошні шлях з усімі належнымі па яе заслугах ушанаваннямі.

Іван КУПАРВАС

hvir@zviazda.by

Загаловак у газеце: Знайсці і выратаваць

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

З'явіўся ён дзякуючы спонсарскай падтрымцы кампаніі Vіzor Games. 

Грамадства

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

«Хатняя хімія» — гэта турма, толькі на свабодзе», — з сарказмам кажуць самі асуджаныя пра абмежаванне волі без накіравання ў папраўчую ўстанову.

Здароўе

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

Менавіта зімой павялічваецца колькасць інфарктаў і павышаецца артэрыяльны ціск.

Культура

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Піша Зіновій Прыгодзіч.