Вы тут

Сон у майскую ноч


...Здавалася: толькі што з'ехалі! І зусім ненадоўга — на лецішчы дзён з дзесяць не былі. А вярнуліся і ўсё, можна сказаць, дом заняты: над дзвярыма, над самым уваходам, «пабудаваліся» ластаўкі. І зараз варта пад'ехаць, варта зашумець, адчыняючы брамку, вылятаюць насустрач, з усіх сілак крычаць: «Вы? Чаго прыперліся?.. Едзьце туды, дзе былі!»

А мы б не супраць. Бо там, дзе былі (гэта значыць, ля мора, у водпуску) жылося і насамрэч добра: найлепшая кампанія, сосны, сонца, ровар...

Але дома ўсё роўна лепш.


Трое

З дому на працу, з працы дамоў хвілін 40 язды — можна з перасадкамі, можна без, зрэдку — у натоўпе, «на адной назе», трохі часцей, — спакойна седзячы з кнігай ці газетай, што, як высвятляецца, таксама... дрэнна.

— Глянь, як ён вочкі паставіў, — кажа нехта некаму ззаду. — На татку глядзіш? Ну ідзі, ідзі да яго, маленькі наш, пасядзі на каленях... Што — не падабаецца? Хочаш назад да мамкі? Дай я цябе пацалую!

Асцярожна, каб не парушыць гэту ідылію, згортваю газету, іду да дзвярэй трамвая. І ўжо адтуль (бо цікава) азіраюся на сямейку: на тату, на маму, на... рыжага, кудлатага сабачку.


Варта падзякі!

...Праязны купіць не забудзеш, каб і хацеў, бо на кожным бойкім скрыжаванні стаіць па шапіку (а недзе і па два), чаргі аніякай...

— Мне на месяц, на тралейбус, — прашу касірку, падаўшы грошы.

Жанчына бярэ іх, прабівае чэк, адлічвае рэшту, складае ўсё ў адмысловы латок...

— Дзякуй вам, — кажу, забіраючы.

Спасибо! — адказвае яна. Памыліўшыся? Ці, можа... не? Можа, тым, хто ў Беларусі гаворыць па-беларуску, і сапраўды пара ўжо дзякаваць?


Быў бы хлеб...

Спроба апытання: «Дзяўчаты, хто-небудзь сустракаўся з мужчынам старэйшага ўзросту? Як гэта? Якія будуць парады?» — «Толькі адна: пенсія ў іх — пасля 10-га»...

А як у вайскоўцаў, — дык яшчэ і немалая.

Дзед Віця (яму, як кажа, васьмідзясяты пабег) надоечы хадзіў атрымліваць. Па дарозе да банка дзвюх чарнявых прыгажунь заўважыў. А ўжо як назад ішоў (з грашыма) яны яго таксама «прыкмецілі». Падышлі, заўсміхаліся:

— Мужчына, у вас можна спытаць?

Дзед Віця навучаны:

— Не! — сказаў, як адрэзаў. Яшчэ і палку прыўзняў...

А мог бы «падставіць вушы».


Чалавек сярод людзей

Мабільнік разумны: з самай раніцы нагадаў, што ў Пятровіча — дзень народзінаў. Трэба, значыць, пазваніць, павіншаваць. І лепш, відаць, у другой палоўцы дня, бо ў першай да яго, як правіла, не прабіцца — начальнік.

Так, на ўсякі выпадак, без надзей на «дазвон» набралі нумар. «Абанент» адгукнуўся тут жа: пазнаў, узрадаваўся, падзякаваў за добрую памяць.

Потым расказаў, што з лютага ўжо не працуе — «на пенсію адправілі». І ўсё, маўляў, як адрэзала — цяпер ні званкоў у яго, ні хадакоў — нікому не патрэбен: маўчыць тэлефон (Прабачце, даслоўна): «Ніводная с... не званіла. Нават сягоння!»


Калі без радасці любоў...

Суседка ўжо магла б сядзець дома, адпачываць, бо, што называецца, заслужыла. Але ж працуе пакуль, хоча на зубы зарабіць, хоць шанцаў, здаецца, мала, бо плацяць, казала, з гулькін нос. Ды і кантракты працягваюць чыста ўмоўна: з пенсіянерамі — на два месяцы, на квартал, не болей.

— Мы як маладыя цяпер, — тлумачыць жанчына, — яны сыходзяцца ды жывуць, пакуль хто лепшы не падвернецца, а мы так працуем. А ўжо як падвярнуўся, — то выбачай-пасунься: была без роспісаў любоў — разлука будзе без наступстваў.


Лёс

Сталіца, праспект, скрыжаванне, безліч машын і людзей! А таму не дзіўна, што ў гэтай мітусні нехта разгубіўся — як пішуць следчыя, не справіўся з кіраваннем: з'ехаў з праезнай часткі — знёс дрэва.

Яно, дзякаваць Богу, невялікае было, маладое — лёгка загінула.

Калі б на яго месцы расло старое, — загінуў бы чалавек.


Паспеў

Старасці баяцца толькі жанчыны, мужчыны — не паспяваюць, нават спалохацца.

Калега вельмі рана сышоў. І хораша праводзілі: незлічона кветак было, незлічона вянкоў і людзей: радня прыехала, сябры-супрацоўнікі, суседзі...

За чаркай потым успаміналі, «якім ён хлопцам быў», што любіў, што не любіў, казалі, як многа паспеў!

І (не аддзячыць Богу!) што чуў усё гэта сын нябожчыка.

І сынаў сын — таксама!


Пытанне

«...Сядзеш у электрычку, пазвані — я сустрэну цябе», — падрадзіўся сваяк.

Сесці — яшчэ паспела, а вось пазваніць... Ну, не выпала, прынамсі, адразу. Бо следам, за хвілю да адпраўлення, у вагон увалілася жанчына, прыткнулася побач, паставіла сумку, выцерла ўзмакрэлы твар і... слёзы, з адчаем спытала:

— Ну чаму мы такія...

— ?

— ...Нелюдзі. Я з касы толькі што — білет купляла. Кажу там: «Да Маладзечна, адзін, льготны». Мне ў адказ: «Прад'явіце дакумент». «Навошта? — пытаю. — Вам што — майго твару мала? На ім жа напісана: пенсіянерка я, 75 гадоў... Дакументы ў сумцы... Пакуль дастану, каб вам прад'явіць, — электрычка сыдзе». — «Тады, — гаворыць мне дзеўка, — скідкі не будзе, білет прадаю вам за поўны кошт!» І што вы думаеце, — прадала, нават не здрыганулася...

— Ну, яе можна зразумець, — паспрабаваў разважыць жанчыну сусед па лаўцы. — Кожны сёння за работу трымаецца, начальства свайго баіцца. Яно ж за тое, што ты некаму дапамог ці добрую справу зрабіў, прэмію не выпіша, а вось за тое, што ў інструкцыі нейкую літарку парушыў, прачухацца дасць і вокам не міргне! Час такі — жорсткі...

Які ён — такія людзі?

Ці наадварот — якія людзі, такі і час?

Пытанне.


Пажнеш характар

Кватэра з гісторыяй гэта...

Ды любая, відаць, нават новая, бо нехта ж яе будаваў, купляў, абстаўляў... Што ўжо казаць пра старую?

У тую, аднапакаёвую, Наста засялялася адна. І жыла — таксама, прычым досыць доўга: толькі бліжэй да сарака выйшла замуж, пераехала ў новае, мужава жытло.

Старое яны здаюць — як правіла, студэнткам альбо маладым сужэнцам, што, здавалася б, выгадна? Так... Калі б гэта жыллё хоць крыху ды глядзелі. А то ж...

«Чужое», «не маё», значыць, можна карыстацца і пры гэтым не мыць ні вокны, ні пліту з сантэхнікай; не чысціць дываны, не прыбіраць, можна абдзіраць шпалеры і лінолеум. Вось будзе сваё, тады...

Не верыцца, што тады ў гэтых гаспадароў нешта будзе іначай, бо, пасееш прывычку, пажнеш характар, сапсаваны — і сапраўды — па-ранейшаму балючым «кватэрным пытаннем».


Урок

Горад. Вуліца. Дзень.

— Ваў, колькі летаў і зім?!

Гэта, здаецца, Васіль? Гадоў з дзесяць не бачыла!

— Можна абняць? — з той радасці пытаецца ён.

— Ну вядома ж! — кажу.

І тут жа заўважаю, што знаёмец... спалохаўся, што ён азірнуўся («як бы хто не заўважыў»?), што замест абдымкаў ледзь крануўся пляча...

Больш, відаць, ніколі не пам-кнецца з абдымкамі.

Я таксама.


«Цвяток радзімы»

Паланга — не Парыж, не сталіца свету, проста мілы, курортны гарадок, з морам, з вялікім Батанічным садам, з музеем бурштыну ў палацы Тышкевіча, з французскімі пахамі кавы-круасанаў, з мноствам кавярняў і віл (вялікіх прыватных дамоў, разлічаных яшчэ і на прыезджых).

Ля кожнай з іх — цікавая прысада-агароджа, дагледжаны сад і газон, «джэнтльменскі набор» — мангал-альтанка-арэлі, прыгожыя клумбы, цяпліцы, камяні-валуны...

Побач з адным — васілёк расцвіў, таксама адзін. Можа, выпадковы, можа, ветрам сюды занесены, бо пустазелінка ж...

А можа, вырасціў хто, сумуючы аб радзіме?


Сон у майскую ноч

У сяброўкі пісьменніцы Лідзіі Арабей (светлай памяці!) быў адмысловы сшытак, які так і называўся «Мае сны».

У мяне сшытка няма, а сны...

Доўгі, змрочны калідор — без вокнаў, без дзвярэй, без магчымасці збочыць. «Прасвет» — толькі ў канцы — у нейкім вялікім, няўтульным памяшканні, падобным на цэх, з якога адны станкі вынеслі, а другія яшчэ не ўнеслі.

Зрэшты, разглядацца там няма калі, бо насустрач хуткім крокам, з усмешкай ідзе... Мікола — як заўжды, бездакорна чысценькі, як перад... смерцю — схуднелы... Ветла абдымае (чаго ў жыцці ніколі не рабіў), туліць да сябе, кажа, як жа рады! А ўжо як я... Што ён — жывы!.. (Ці гэта я — не...?) Пытаю:

— Ну як вы?.. Дзе ваша Каця?

Адказу чамусьці не чую, але ж вакол нас бачу вазоны — жывыя і засохлыя, шмат... Значыць, Каця Міколава тут (яна вечна нешта садзіла, але мала што даглядала)... А кветак — шкада. Паліць бы... І вокны трэба памыць, адшараваць падлогу.

З гэтаю думкай «выходжу з абдымкаў» — кірую да крана з вадой, знаходжу анучку...

Думала, дзіўны сон.

— Не, — прызнала прыяцелька, — ён якраз-такі лёгка тлумачыцца. Ну па-першае, дурань хоць дзе ра-
боту знойдзе. Па-другое, у яго заўсёды праблема з часам — на гэтым свеце яго бракуе, каб падумаць пра той, на тым — не будзе, каб успомніць пра гэты... А «калідор» — ён проста для пераходу. У некага — светлы і кароткі, у некага — цёмны і доўгі. Але прайсці яго павінен кожны: ніхто не збочыць.

І сапраўды.

Валянціна ДОЎНАР

dounar@zviazda.by

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

Як у вясковай школе з'явіўся SТEM-цэнтр

З'явіўся ён дзякуючы спонсарскай падтрымцы кампаніі Vіzor Games. 

Грамадства

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

Як адбываюць пакаранне асуджаныя да абмежавання волі «ў хатніх умовах»

«Хатняя хімія» — гэта турма, толькі на свабодзе», — з сарказмам кажуць самі асуджаныя пра абмежаванне волі без накіравання ў папраўчую ўстанову.

Здароўе

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

​Як абараніць сябе ад кардыялагічных праблем у халодны перыяд?

Менавіта зімой павялічваецца колькасць інфарктаў і павышаецца артэрыяльны ціск.

Культура

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Успаміны пра Яўгенію Янішчыц

Піша Зіновій Прыгодзіч.