21 верасня, панядзелак

Вы тут

У наступным сезоне праграма «Наперад у мінулае» зменіць фармат


Цяпер у цэнтры ўвагі апынуцца не асобныя беларускія народныя песні, што выконваюцца аўтэнтычнымі калектывамі, а потым набываюць новае жыццё ў сучасных аранжыроўках, а цэлыя абрады. Пра новую канцэпцыю праекта і «справаздачны» канцэрт «200 песень для Беларусі», што цяпер рыхтуецца да эфіру, мы гутарым з аўтарамі праграмы Аксанай і Анатолем ВЕЧАРАМІ.


Гу­тар­ка Ак­са­ны Ве­чар з май­страм пад­час экс­пе­ды­цыі пра­ек­та «На­пе­рад у мі­ну­лае» ў вёс­ку Во­са­ва Са­лі­гор­ска­га ра­ё­на.

Анатоль: — Каб пазбегнуць уключэння ў праграму аўтарскіх, не зусім народных беларускіх песень, мы вырашылі здымаць абрады. Тут ужо «несапраўдных» твораў быць не можа. У нас даўно была такая ідэя: здымаем адзін і той жа абрад у некалькіх рэгіёнах Беларусі, штотыдзень цягам месяца расказваем пра яго адметнасці ў кожнай мясцовасці, а ў апошнім выпуску — раз на месяц — іх аб'ядноўваем у міні-мюзікл. Вырашылі не толькі перапрацоўваць новыя запісаныя ў экспедыцыях песні, але і дадаваць у выніковыя праграмы яшчэ і тыя кампазіцыі з 200 раней зробленых, што тычацца пэўнага абраду — тым больш калі яны ўжо сталі хітовымі. Атрымаецца сучасна-старажытны абрадавы мюзікл. Некалькі разоў мы спрабавалі зрабіць мюзікл на базе нашых песень, але з розных прычын не атрымалася. Тым, над чым будзем працаваць у новым сезоне, пацешым і сябе, і гледача. Мне падаецца, што павінна быць цікава.

Аксана: — Сюжэтная частка так і застанецца ў выкананні бабуль, аўтэнтычных спявачак, а музычнае напаўненне складуць народныя песні ў сучаснай апрацоўцы.

— Вы не баіцеся, што з боку даследчыкаў фальклору можа быць вельмі крытычная рэакцыя на такі эксперымент з абрадавымі песнямі? Бо адна справа — песні сямейна-бытавыя, лірычныя, застольныя, якія цалкам лагічна падаваць у сучаснай інтэрпрэтацыі, але ж абрадавыя — зусім іншая рэч. Яны ў прынцыпе не павінны змяняцца з цягам часу, а тым больш — асучаснівацца.

Анатоль: — Я чуў, што некалі ў Амерыцы выдалі «Вайну і мір» у коміксах. Прыкладна такі варыянт прадстаўлення абрадаў мы і прапануем. Усё роўна асноўная частка нашых гледачоў не будзе паглыблена вывучаць матэрыял. А паглядзеўшы праграму, яны атрымаюць хоць нейкае ўяўленне пра тыя з'явы, што калісьці існавалі ў нашай краіне. Трэба таксама мець на ўвазе, што кожны абрад звычайна заканчваецца бяседай, а за сталом гучаць не толькі абрадавыя спевы. Мы ўсё роўна будзем звяртаць увагу на розныя песні. Нават падчас першай у новым сезоне экспедыцыі на Жыткавіччыну, дзе мы здымалі жніво, запісалі адну застольную песню, якую ў сучасным варыянце будзе выконваць Галіна Грамовіч. Яна не зусім жніўная, але ўвойдзе ў праграму пра Дажынкі.

Аксана: — Думаю, фалькларысты разумеюць: тое, што мы робім, — гэта «папсовы» варыянт. Калі распавялі пра задуму Алегу Хаменку з гурта «Палац», ён сказаў: важна хоць так падтрымліваць нашу традыцыйную культуру. Канечне, Іван Кірчук з «Троіцы» працуе з фальклорам на нейкім касмічным узроўні, захоўваючы аўтэнтыку. Мы ўсё ж такі прадстаўляем лёгкі варыянт, разлічаны на масавую аўдыторыю. Я перакананая, што тыя абрады, якія мы здымаем, больш нагадваюць пастаноўку, рэканструкцыю. Зразумела, яны занатаваныя ад старажылаў, але сёння адроджаныя наноў. Мы ж проста выконваем сваю ранейшую місію: захаваць, паказаць гледачу хоць некаторыя моманты нашай традыцыйнай культуры.

— Калі можна будзе пабачыць у эфіры выпуск «Наперад у мінулае» ў новым фармаце?

Анатоль: — Новая праграма, што будзе прысвечана Дажынкам, выйдзе ў эфір ужо ў першы тыдзень верасня. Яе мы запісалі ў вёсцы Вобчын Любанскага раёна. Звычайна абрад Дажынак у розных рэгіёнах нязначна адрозніваецца, але менавіта на Любаншчыне ёсць некалькі элементаў, якія раней нам былі не вядомыя. Так, напрыклад, прынята дзяўчатам пралазіць пад сярпамі, а каб быць здаровымі — качацца па зжатым полі са словамі «На коніка лой, на ніўку гной. А мне на здароўе». Думаю, што для фалькларыстаў тут не знойдзецца нічога новага, але шырокаму гледачу безумоўна будзе цікава. Мы ўжо зладзілі дзве экспедыцыі — на Любаншчыну і Смаргоншчыну, хутка выправімся на Полаччыну, дзе таксама будзем запісваць абрады Дажынак, вяселле і хрэсьбіны.

Аксана: — Падчас нядаўняй экспедыцыі на Смаргоншчыну быў адзін смешны выпадак. Пакінулі на полі «бараду» — нязжаты кавалак. Дзяўчаты сказалі патрэбныя словы і пачалі жаць. Жалі-жалі і ўсё зжалі. А адна бабуля кажа: «Што ж вы нарабілі, трэба было пакінуць колькі каласоў, каб абвязаць стужкай!» Але мы знайшлі выйсце, каб у праграме ўсё выглядала правільна: уваткнулі каласы проста ў зямлю.

Ана­толь Ве­чар со­чыць за пра­цэ­сам за­пі­су пра­гра­мы  ў вёс­цы Каз­ло­ві­чы на Случ­чы­не.

— Ужо бачыце розніцу ў правядзенні беларускіх абрадаў у розных мясцовасцях? Заўважаеце іх рэгіянальныя асаблівасці?

Анатоль: — Мы пакуль завіталі толькі ў два рэгіёны. Гэтыя абрады тут адрозніваюцца, але не вельмі значна. Нейкія высновы можна будзе зрабіць хаця б праз паўгода экспедыцый. Розніца бачыцца не толькі таму, што самі абрады маюць мясцовыя адметнасці ў іх аўтэнтычным бытаванні. Многае залежыць і ад сучасных выканаўцаў: нехта вельмі скрупулёзна падыходзіць да справы, а нехта робіць проста дзеля справаздачы.

Аксана: — Так, параўноўваць пакуль цяжка. Але для сябе я заўважыла некалькі адметных момантаў. Даведалася, што раней на Жыткавіччыне, у вёсцы Буразь, дзіця месяцаў да трох у калыску не клалі, а трымалі ў начоўках. Маленькіх дзяцей таксама нельга было купаць: толькі пасля нараджэння абмывалі вадою, а потым цягам некалькіх месяцаў проста абціралі. Заварочвалі дзяцей у ношаныя жаночыя і мужчынскія кашулі, якія ўжо сталі танюсенькімі.

— За гады існавання праекта «Наперад у мінулае» вы зладзілі мноства экспедыцый, сабралі багаты матэрыял. Гэта сапраўдная скарбонка для фалькларыстаў.

Анатоль: — Так, мы захоўваем фактычна ўсе запісы.

Аксана: — Неяк мы запісвалі гурт Apple Tea, ім вельмі спадабалася працаваць у нашай праграме, таму нават планавалі зрабіць альбом цалкам пабудаваны на фальклорным матэрыяле. Не ведаю, ці атрымалася. Былі розныя думкі наконт пашырэння ўжытку нашых архіўных запісаў, магчыма, нешта з задуманага рэалізуем.

— А ў канцэртным, сучасным жыцці айчынных выканаўцаў старыя песні, праспяваныя на новы манер, знаходзяць месца? Яны выконваюцца?

Анатоль: — Аляксандр Сухараў кажа: як толькі на канцэрце пачынаюць гучаць песні з нашага праекта, зала рэагуе зусім па-іншаму. Мы неяк размаўлялі з вядомым украінскім музыкам Алегам Скрыпкам, далі паслухаць некалькі песень з праекта, ён быў у захапленні. Была і такая гісторыя: едучы ў цягніку, папулярная расійская спявачка Алена Ваенга пачула песню з нашага праекта «З-за каго я сохну» ў выкананні Яны Старцавай. Ёй вельмі спадабалася песня, і Ваенга са Старцавай разам яе выканалі тут, у Мінску. І падчас выступлення Ваенгі ў маскоўскім Крамлі наша песня таксама гучала. Шкада толькі, што словы пераклалі на рускую мову. Па-першае, пераклад не дакладны, а па-другое, словы народных песень і не трэба перакладаць. Як і Уладзіміра Караткевіча нельга чытаць па-руску.

Аксана: — А Uzarі распавядаў, што нават на канцэртах у Германіі песню на палескім дыялекце «Скрыпка бы ны грала» прымалі проста выдатна.

— Часта атрымліваеце водгукі ад гледачоў?

Аксана: Мы ж, уласна кажучы, да нашага гледача і ездзім у экспедыцыі, у розных мясцовасцях Беларусі мяне ўжо як сваю ўспрымаюць. Вельмі добра, што выпускі праграмы больш-менш рэгулярна сталі з'яўляцца ў інтэрнэце, на афіцыйнай старонцы тэлеканала «Беларусь 3» на YouTube. Дарэчы, у нас там досыць вялікая колькасць праглядаў

Анатоль: — Сапраўды, наш глядач у асноўным — з рэгіёнаў. Таксама ёсць водгукі людзей, якія жывуць за мяжой, яны не могуць ужывую дакрануцца да традыцыйнай культуры. Ім вельмі падабаецца праграма — яна ж транслюецца і на канале «Беларусь 24».

— У межах праграмы «Наперад у мінулае» вы ўжо запісалі 200 песень і рыхтуецеся да канцэрта-справаздачы...

Аксана: — Так, мы завяршаем лета акурат двухсотай песняй. А канцэрт «200 песень для Беларусі», над якім мы цяпер працуем, будзе складацца з дзвюх частак: падчас першай прадставім лепшыя песні з першай сотні, а падчас другой — тыя, што запісалі ўжо ў другой сотні. У эфір канала «Беларусь 3» канцэрт выйдзе 4 і 11 верасня.

— Можа, крыху прыадкрыеце таямніцу, што гледачы пабачаць на канцэрце?

Анатоль: — Першую частку канцэрта Аксана правядзе з Аляксандрам Сухаравым — ён быў першым выканаўцам, які ўдзельнічаў у нашым праекце, яшчэ калі мы запісвалі пілотны выпуск. Гэта была песня з вёскі Маршалкі. На жаль, калектыву ўжо не існуе, але галасы спявачак гучаць у нашых запісах, і песня жыве. А другую — з аранжыроўшчыкам Кірылам Ермаковым.

Аксана: — Для канцэрта мы сабралі самыя лепшыя песні, якія прагучалі ў межах праекта за гэтыя гады. Тут выступяць не толькі эстрадныя выканаўцы, прывязём у Мінск і аўтэнтычныя гурты з рэгіёнаў. Мы іх папрасілі зрабіць свае каверы на сучасныя песні, вельмі цікава паслухаць, што атрымаецца. Напрыклад, гурт «Крынічанька» з Рудзенска прадставіць сваю версію адной з песень Вольгі Плотнікавай — яна некалі выканала іх песню. Гурт з Лагойска перапрацуе адну з кампазіцый каманды «Без білета», дзіцячы калектыў «Калыханка» прадставіць сваю версію песні Тэа «Чызкейк», гурт з Анопаля выканае адну з песень Ані Шаркуновай, таксама прагучаць прыпеўкі пра беларускую эстраду. На жаль, не ўсе запланаваныя ўдзельнікі канцэрта зараз знаходзяцца ў Мінску. Але мы знайшлі рашэнне: арганізуем тэлемасты, анлайн-уключэнні, напрыклад, для Руслана Мусвідаса, гурта «Без білета», каб хоць віртуальна гэтыя выканаўцы маглі быць з намі. Але не буду раскрываць усіх картаў. Глядзіце — і самі ўсё пабачыце.

Марына ВЕСЯЛУХА

vesіaluha@zvіazda.by

Загаловак у газеце: Новае жыццё старажытных песень

Выбар рэдакцыі

Культура

У выдавецтве «Мастацкая лiтаратура» выйшла кнiга Аляксандра Радзькова «Мой фiзмат»

У выдавецтве «Мастацкая лiтаратура» выйшла кнiга Аляксандра Радзькова «Мой фiзмат»

Пра калег — настаўнiкаў, старэйшых таварышаў, паплечнiкаў распавядае доктар педагагiчных навук, прафесар матэматыкi, заслужаны дзеяч навукi Рэспублiкi Беларусь.

Грамадства

Тураўскі крыж упершыню будзе прадстаўлены 26 верасня

Тураўскі крыж упершыню будзе прадстаўлены 26 верасня

На свята Узнясення Крыжа Гасподняга, падчас вячэрняй службы ў Мінскім кафедральным саборы.

Грамадства

Як і чым жыве колішняя «памідорная сталіца» Беларусі?

Як і чым жыве колішняя «памідорная сталіца» Беларусі?

Каб адчуць, чым organіc food адрозніваецца ад звыклых для сучаснага гараджаніна прадуктаў, дастаткова пакаштаваць памідоры ў Савічах і параўнаць іх з таматамі з гіпермаркета.

Грамадства

Генеральны дырэктар РУП «Белпошта» Святлана Юркевіч: Мы будзем развіваць перш за ўсё паштаматы

Генеральны дырэктар РУП «Белпошта» Святлана Юркевіч: Мы будзем развіваць перш за ўсё паштаматы

На працягу многіх дзесяцігоддзяў пошта асацыіравалася з традыцыйным наборам паслуг — лістамі, пасылкамі, газетамі, пенсіямі... Але сучасныя тэхналогіі ўсё больш уваходзяць у наш побыт.