Вы тут

З якімі праблемамі сутыкаюцца мамы-школьніцы?


«Бабуля глядзела ўнучку да абеда. Потым я прыходзіла са школы і сядзела з дзіцем, а яна ішла на работу». Ангеліне ЛАПЦЭВІЧ, якая расказвае гэту гісторыю, 17 гадоў. Прыгожая бландзінка жыве ў невялікай вёсцы Пухавіцкага раёна. Яе дачцэ Каралінцы хутка споўніцца два гады. Уся ў ружовым, з пухнатымі шчочкамі і светлымі валасамі, малая падобна на анёлка. Пакуль Караліна бавіць час у кампаніі плюшавых звяроў, мы з Ангелінай гутарым пра асабістае. З якімі праблемамі сутыкаюцца раннія мамы? І чаму асуджэнне — тупіковы шлях?


 «На плёткі не звяртала ўвагі»

З Каралінкіным татам Ангеліна пазнаёмілася па інтэрнеце. Збіралася з сяброўкай у санаторый, шукала водгукі пра яго, а Коля там ужо быў. Сталі перапісвацца, сябраваць. А пасля — бегаць на спатканні. На сустрэчы часта хадзілі пешшу: Коля жыў у суседняй вёсцы, за 12 кіламетраў.

Ангеліне было 14, калі яна зацяжарала. Будучаму тату — 17. «Усё неяк па-дзіцячы... Па сваёй, напэўна, наіўнасці», — іншага тлумачэння, чаму так адбылося, дзяўчына не знаходзіць.

Прызнаецца: першае, што адчула, — спалох.

— Трэба ж бацькам сказаць... Але мама з дзяцінства нас запэўнівала: «Калі што, я падтрымаю». Тлумачыла, што аборты нельга рабіць, тым больш пры першай цяжарнасці, што гэта небяспечна.

— Як твае бацькі адрэагавалі на навіну?

— Сказалі: «Нічога, падымем». Сварыцца не сталі, бо ўжо нельга было (усміхаецца).

— Хлопец застаўся з табой?

— У нас заўсёды былі трапяткія адносіны, таму аб расставанні размова не ішла. Ён з мамай рос, выхоўваў маленькую сястру, калі вучыўся ў школе...

Плёткі па вёсцы разышліся хутка. У вочы Ангеліне нічога не казалі — проста праводзілі позіркамі.

Дзяўчына старалася не ўдзяляць гэтаму шмат увагі: пагавораць і забудуць. Тым больш потым зацяжарала іншая школьніца, і вяскоўцы пераключыліся на новую гісторыю.

...Аднакласніцы — а дзяўчат да 11 класа засталося ўсяго пяць — ставіліся да наваспечанай мамы нармальна. Настаўнікі — па-рознаму. На ўроках Ангеліна была не кожны дзень: штосьці даводзілася прапускаць, бо яе мама не заўсёды магла сядзець з дзіцем. Але школу дзяўчына скончыла паспяхова — сярэдні бал у атэстаце вышэй за 9.

Самым складаным для Ангеліны быў пачатак цяжарнасці.

— Бяссонныя ночы, прывыкаеш да таго, што ты ўжо нясеш адказнасць за іншага чалавека. А потым... Дачка расце, з ёй менш клопатаў. Увогуле, у мяне мама — фельчар па прафесіі, таму з усімі пытаннямі звярталася да яе.

З Колем дзяўчына распісалася. Цяпер маладая сям'я жыве ў бацькоўскім доме, разам з бацькам, маці і малодшай сястрой Ангеліны. Хлопец працуе ў Мінску. Па вясковых мерках зарабляе нядрэнна.

Ангеліна сёлета паступіла ў эканамічны ўніверсітэт, на спецыяльнасць «Фінансы і крэдыт». «Хоць некаторыя кажуць, што эканамісты цяпер не запатрабаваныя, у нас у Мар'інай Горцы пастаянна вісяць аб'явы, што патрабуецца спецыяліст з вышэйшай адукацыяй».

Маладая мама выглядае шчаслівай.

— Каралінка ў нас любіміца, хоць і незапланаванае дзіця, — абдымае Ангеліна дачку. — А калі фінансавыя праблемы нейкія будуць — вырашым, сям'я ж вялікая...

Зразумець ролю дзяўчат як маці

«Сама яшчэ дзіця, а ўжо нарадзіла», «Думаць трэба было», «Куды бацькі глядзелі»... Школьніцы, якія становяцца мамамі, часта чуюць у свой адрас шмат негатыву. Але праз асуджэнне нічога не вырашыш, упэўнена каардынатар праектаў грамадскага аб'яднання «Здаровы выбар» Таццяна ПІМКОВА.

Са жніўня мінулага года Таццяна курыруе праект «Непаўналетнія і маладыя адзінокія мамы», які рэалізуецца пры падтрымцы шведскай арганізацыі «Форум Сюд», і хоча прыцягнуць увагу спецыялістаў і шырокай грамадскасці да гэтай тэмы.

— Мы не збіраемся трансляваць пазіцыю, што нараджаць у 16 гадоў — гэта добра. Але, калі так здарылася, трэба падтрымаць дзяўчат. Што тычыцца спецыялістаў, то ў сістэме абароны дзяцінства дакладна не прапісана, хто павінен аказваць дапамогу гэтай катэгорыі. Таму праз наш праект мы нейкім чынам уплываем на ўдасканаленне работы па падтрымцы юных мам.

У праекце (а ён разлічаны да снежня гэтага года) удзельнічае каля 30 дзяўчат з Пухавіцкага, Валожынскага і Мінскага раёнаў. Для іх арганізуюцца сустрэчы з юрыстамі, педыятрамі, псіхолагамі, сацыяльнымі работнікамі, касметолагамі. Усё, каб навучыць карысным навыкам і надаць упэўненасці. «Юныя мамы няўстойлівыя псіхалагічна, ім не хапае жыццёвага вопыту. Нават элементарных прававых ведаў, каб сабраць пакет дакументаў і аформіць дзіця ў дашкольную ўстанову», — тлумачыць неабходнасць такіх семінараў Таццяна Пімкова.

Сярод праблем, якія спецыяліст заўважыла ў мам-школьніц, — замкнёнасць (прычым часта ад грамадскасці іх закрываюць бацькі), боязь не справіцца з роляй маці. Дзяўчаты не ўпэўнены, што змогуць забяспечыць дзіцяці належны догляд і правільна яго выхаваць. У адносінах з мужам у школьніц праз няўменне кантактаваць з супрацьлеглым полам таксама ўзнікаюць канфлікты. Седзячы ўвесь дзень з дзіцем, яны пачынаюць раўнаваць хлопцаў аж да таго, што патрабуюць не хадзіць на работу і быць з імі дома.

Інтымныя пытанні без адказаў

Чаму дзяўчаты становяцца мамамі ў 15? Прычыны розныя. У кагосьці гэта асаблівасці сямейнай сітуацыі, напрыклад, ранняя цяжарнасць была ў бабулі ці ў мамы. Іншыя проста не мелі перад сабой належнай мадэлі сям'і: выпадкі, калі маці пастаянна мяняла сужыцеляў ці дзяўчына засталася сіратой.

— Важна сваім асабістым прыкладам паказваць, якой можа быць жанчына, — тлумачыць Таццяна. — Нават дзяўчынка трох гадоў спрабуе капіраваць маму: як яна апранаецца, фарбуецца. І гэта не проста гульня, усё нашмат больш глыбока і знаходзіць адлюстраванне потым у падлеткавым узросце.

Яшчэ адзін важны фактар — гэта адсутнасць палавога выхавання. У некаторых сям'ях тэма адносін мужчын і жанчын пад строгай забаронай. Бацькі часцяком саромеюцца размаўляць з дзецьмі на інтымныя пытанні, пра элементарныя фізіялагічныя змены, якія адбываюцца з хлопчыкам ці дзяўчынкай у падлеткавым узросце. Сыходзяць ад адказу, мяняюць тэму.

На думку спецыяліста, палавое выхаванне павінна давацца комплексна. Школе таксама варта падключацца да гэтай работы і праводзіць урокі, відэа-лекцыі, трэнінгі на тэму сацыяльных роляў дзяўчат і хлопцаў.

Факты

У Беларусі з тысячы непаўналетніх дзяўчат 45 становяцца мамамі. Амаль у кожнай пятай з іх (у 19 працэнтаў) цяжарнасць наступае ў выніку першага ў іх жыцці палавога акта.

У вялікіх сем'ях (з шасці і больш чалавек), у якіх ёсць прадстаўнікі старэйшага пакалення — бабулі і дзядулі, непаўналетнія маці сустракаюцца вельмі рэдка.

Юнымі мамамі часцей становяцца адзіныя ці старэйшыя дочкі. На долю самых малодшых прыпадае толькі 4,3 працэнта выпадкаў.

Непаўналетнія дзяўчаты з дзецьмі, як правіла, вучаніцы школ. Вельмі рэдка гэта студэнткі каледжаў ці ліцэяў.

Наталля ЛУБНЕЎСКАЯ

lubneuskaya@zvіazda.by

Мінск — Пухавіцкі раён — Мінск

Фота Ганны Волкавай

Загаловак у газеце: Калі мама — школьніца

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Так цёпла, як у першым паўгоддзі, бывае адзін раз у 30 год

Так цёпла, як у першым паўгоддзі, бывае адзін раз у 30 год

За апошнія 30 гадоў у нас у краіне ў параўнанні з нормай 1961—1990 гадоў, якая ўжываецца як апорная пры ацэнцы значэнняў змены клімату, пацяплела на 1,3 градуса.

Грамадства

Ці прапаноўвае прыдарожны сэрвіс беларускую кухню?

Ці прапаноўвае прыдарожны сэрвіс беларускую кухню?

Міністэрства транспарту і камунікацый цяпер распрацоўвае генеральную схему развіцця прыдарожнага сэрвісу да 2025 года.

Грамадства

Гісторыя пра тое, як партызаны пайшлі па соль, а выратавалі дзевяць чалавек

Гісторыя пра тое, як партызаны пайшлі па соль, а выратавалі дзевяць чалавек

Гэты аповед даслаў нам у рэдакцыю наш даўні чытач з Вялікай Бераставіцы Міхаіл Маскальчук.

Грамадства

Што паглядзець у Хоцімску?

Што паглядзець у Хоцімску?

У Хоцімску нават ёсць кола агляду.