20 Люты, аўторак

Вы тут

Як зрабіць, каб вучань адчуваў сябе ў школе камфортна


«Кожны дзень прыносіць штосьці новае, так што карыстайся!», «Да мэты рухайся ўпарта, але з розумам! Удачы табе!», «Усмешка — гэта бясплатна!» , «Усміхайся часцей! Ва ўсмешцы — багацце чалавека», «Ветлівасць — каштоўны ключ, які адчыняе ўсе дзверы!» — такія аптымістычныя фразы аўтару артыкула давялося пабачыць на дзвярах класных пакояў у школе ў прыгарадзе Варшавы.


Школьны музей пачатковай школы № 97 у Пястове: за такімі партамі вучыліся сённяшнія настаўнікі.

Урокі без званкоў

— Мы спецыяльна шукаем і размяшчаем выказванні, якія прымушаюць дзяцей пры ўваходзе ў клас і ўсміхнуцца, і расслабіцца, і задумацца, — тлумачыць дырэктар пачатковай школы №97 у Пястове Уршула СКШЫПЧАК, якая ладзіць для беларускіх педагогаў экскурсію па навучальнай установе. — Нашу школу можна назваць сучаснай, але з багатай гісторыяй — два гады таму мы адзначалі яе стагадовы юбілей. У школьным музеі захоўваецца арыгінальны штандар, які школа атрымала ў 1933 годзе. Дзякуючы клопатам аднаго з супрацоўнікаў, ён шчасліва перажыў вайну і вярнуўся ў родныя сцены. Тут жа ў музеі можна ўбачыць і школьную парту (за такімі вучыліся сённяшнія настаўнікі), і апошнюю школьную форму, абавязковае нашэнне якой было адменена ў Польшчы ў 2007 годзе.

У 1997 годзе школа перабралася ў новы будынак: і ён, і прастора вакол, нават гульнявая пляцоўка, прыстасаваны пад патрэбы для дзяцей з абмежаванымі рухальнымі магчымасцямі.

Школу ў Пястове без перабольшання можна назваць асаблівай. З 2001 года тут дзейнічаюць інтэграваныя класы. І побач са звычайнымі вучацца і дзеці з асаблівымі патрэбамі: напрыклад, з аўтызмам і сіндромам Аспергера. У такіх класах абавязкова працуюць два педагогі: асноўны і дапаможны, які на працягу ўрока перамяшчаецца па класе і аказвае дапамогу ўсім навучэнцам, хто просіць аб гэтым. А можа і проста апекавацца адным, калі размова ідзе пра дзіця з аўтызмам. Пры гэтым, што немалаважна, заробак і ў першага, і ў другога педагога аднолькавы. Па законе напаўняльнасць інтэграванага класа не можа перавышаць 20 чалавек, а дзяцей з асаблівымі патрэбамі ў такім калектыве можа быць да пяці. Для іх у школе прадугледжаны спецыяльныя пакоі: сэнсарнай тэрапіі, музычнай тэрапіі, дзе з імі працуюць псіхолагі і іншыя спецыялісты.

На перапынках дзеці сядзяць у калідорах на падлозе: хтосьці ўтыкаецца ў свой смартфон ці планшэт, хтосьці жуе бутэрброд ці проста размаўляе з сябрам...

У калідоры гучыць кароткі званок.

— Гэта сігнал для старшых класаў (пачатковая школа ў Польшчы — з 1-га па 6-ты класы. — Аўт.), а малодшыя вучацца ў нас без званкоў, — кажа дырэктар. — Настаўнік сам вызначае, калі дзецям патрабуецца перапынак. Магчымасць жыць без званкоў у пачатковых класах ёсць ва ўсіх школах, але не ўсе ёй карыстаюцца, бо настаўнікам прасцей жыць ва ўстаноўленых 45-хвілінных рамках. У нашай школе таксама на выхадныя дні дзецям прынцыпова не задаюць пісьмовых заданняў.

У маі ў школе традыцыйна праводзіцца Тыдзень талентаў. Удзел у ім бяруць і настаўнікі, і бацькі, і выпускнікі школы. Пастаянны ўдзельнік — 86-гадовы мастак, які кожны год дорыць сваёй школе па карціне. Спадарыня дырэктар прызналася, што і яна мае хобі — малюе па шкле, таму падчас школьнага Тыдня талентаў таксама выстаўляе свае работы.

"Алея зорак" — твой шанц застацца ў гісторыі школы.

Пачастуй і ўсміхніся

...Варшава, гімназія №7 з інтэграванымі класамі. Здагадацца, што ў калектыве ёсць асаблівае дзіця, можна толькі па прысутнасці на ўроку другога педагога.

У школьным калідоры ў вочы адразу кідаецца «алея зорак». Чытаем на іх: «Найлепшы марафонец», «Варшаўскі салавей», «Правая рука кіраўніка», «Майстар на ўсе рукі», «Прыроджаны шоумэн»...

— Такія ўзнагароды вучні атрымліваюць за розныя таленты і дасягненні, не звязаныя з вучобай, напрыклад за сваю актыўную валанцёрскую дзейнасць, музычны ці артыстычны талент, — уводзіць у курс справы намеснік дырэктара гімназіі Катажына МЕРСКА-ГРОМЕК. — Адзін з вучняў атрымаў зорку за тое, што часта заставаўся пасля ўрокаў і дапамагаў настаўніку прыбірацца ў класе. У Польшчы ёсць тэлевізійная перадача «Ідэальная гаспадыня», таму педагогі вырашылі абыграць гэтую назву і ўручылі зорку «Ідэальнаму гаспадару». Напрыканцы навучальнага года мы праводзім урачысты сход, дзе і абвяшчаем новых уладальнікаў уласнай зоркі. Іх не так і шмат. Гэта насамрэч павінны быць выдатныя дасягненні. Таму на сцяне вы бачыце і зоркі, якія належаць ужо нашым выпускнікам.

А тым часам позірк выхоплівае абвестку з намаляваным кубачкам кавы і надпісам «Прынясі, пачастуй, усміхніся». Высвятляецца, што ў гімназіі рыхтуюцца да святкавання міжнароднага дня шакаладу: на 15-хвілінным перапынку падлеткі будуць частаваць адзін аднаго цукеркамі і шакаладам. Такія тэматычныя дні ўжо паспелі стаць традыцыйнымі.

Увагу прыцягвае і вельмі ўтульнае памяшканне для групы падоўжанага дня. Прыйсці сюды можа любы вучань на перапынку ці пасля урокаў: адпачыць ці чымсьці заняцца. Дзейнічае адзіны прынцып — знаходзіцца ў гэтым пакоі – прывілея, а не абавязак. Таму галоўнае правіла — трэба прыстойна сябе паводзіць. Усе гімназісты карыстаюцца пластыкавымі ідэнтыфікатарамі, якімі яны могуць адчыніць дзверы, таму адміністрацыі вядома, хто сюды зайшоў, а хто выйшаў.

Запрашэнне далучыцца да міжнароднага дня шакаладу.

Клуб па інтарэсах

Наступны візіт — у Канстанцін (гэта таксама прыгарад Варшавы). Калектыў школьнага комплексу №1 ахвотна дзеліцца з беларускімі настаўнікамі сваімі вопытам і педагагічнымі знаходкамі, напрыклад тым, як можна захапіць сучасных дзяцей чытаннем. У школьнай бібліятэцы прыдумалі акцыю, да якой можа далучыцца кожны ахвотны. Дзеці бяруць на месяц кніжку, якая не ўваходзіць у спіс абавязковай літаратуры, але перад чытаннем атрымліваюць 5 пытанняў. Галоўнае — не проста чытаць, а чытаць удумліва. Вучням прапануюцца кніжкі, якія могуць іх захапіць: прыгодніцкія ці гістарычнага характару... Адказваць на пытанні трэба ў пісьмовай форме. Разгорнутыя і прыгожыя адказы заахвочваюцца бонусамі. Цягам навучальнага года на кожнага вучня атрымліваецца 10 дадаткова прачытаных кніг. А галоўная ўзнагарода — паездка на Варшаўскі кніжны кірмаш, дзе дзеці могуць паўдзельнічаць у трэнінгах, семінарах і выбраць для сябе адну кніжку бясплатна. Калі пяць гадоў таму ў акцыі ўдзельнічалі 12 вучняў, то сёлета — ужо 97 (фактычна ў акцыю ўцягнуты кожны пяты вучань школы).

Каб не выкідаць састарэлыя падручнікі, дзеці пад кіраўніцтвам бібліятэкара робяць з іх фігуркі жывёл і птушак.

Увогуле школьная бібліятэка — гэта і клуб па інтарэсах, і цэнтр школьнага жыцця, усё дзякуючы апантаным людзям, якія тут працуюць. Прыйсці сюды можна ў любы час (з 8 раніцы да 16 гадзін) не толькі каб пачытаць, але і для таго, каб зрабіць урокі ці заняцца яшчэ чым-небудзь карысным у чаканні школьнага аўтобуса. Прыгожы акварыум з рыбкамі таксама апякуецца вучнямі. Каб не выкідаць падручнікі, што састарэлі маральна, дзеці пад кіраўніцтвам бібліятэкара Ірэны Каўчар робяць з іх разнастайныя фігуры, якія расстаўлены па ўсіх паліцах. А яшчэ спадарыня Ірэна арганізавала «кацінае валанцёрства»: у Канстанціне ёсць прытулак для бадзяжных жывёл, і дзеці разам з бібліятэкаркай пастаянна яго наведваюць (збіраюць корм, старыя газеты, рыззё, знаходзяць для котак гаспадароў).

Не менш плённае супрацоўніцтва наладжана ў школы і з філіялам гарадской публічнай бібліятэкі, якая арганізуе для малодшых вучняў чытанні ўголас, ладзіць цікавыя сустрэчы з журналістамі і пісьменнікамі, прадастаўляе памяшканне для правядзення тэматычных урокаў. Дзякуючы гэтаму школьнікі пазней прыходзяць у бібліятэку ўжо самастойна. Дарэчы, тут можна ўзяць пачытаць кнігу не толькі на папяровым носьбіце, але і бясплатна спампаваць яе на свой смартфон.

У малодшых класах  памяшканне падзелена на дзве зоны: абавязкова ёсць зона з дываном на падлозе, куды вучні могуць "прызямліцца" разам са сваім настаўнікам.

Новыя выклікі часу

Адна з самых яскравых падзей для вучняў і іх бацькоў — школьны пікнік, які праводзіцца бліжэй да канца навучальнага года. Гэтае свята дапамагае школе сабраць сродкі на закупку абсталявання: інтэрактыўных дошак, мультымедыйнага класа або трэнажораў... Для ўсіх гасцей школьнага свята ладзяцца розныя атракцыёны: «паветраныя замкі», скачкі і гэтак далей. Спонсары прадстаўляюць для латарэі свае прызы. Кошт удзелу ў атракцыёнах ці латарэі сімвалічны: ад двух да пяці злотых. Але калі ўсё добра прадумаць і арганізаваць, то за адзін пікнік можна сабраць
20 тысяч злотых У снежні школай таксама ладзіцца святочны калядны кірмаш, але яго размах больш сціплы — сума збораў да 10 тысяч злотых. Кіраўніцтва школы жартуе: «Калі ласка, не паведамляйце ў падатковую інспекцыю...»

Нават гульнявая пляцоўка прыстасавааы пад патрэбы для дзяцей з абмежаванымі рухальнымі магчымасцямі.

— Бацькі нашых вучняў вельмі патрабавальныя, але, можа, гэта і добра: ціск з іх боку прымушае нас інтэнсіўна працаваць, — канстатуе дырэктар школы Паўліна КАРЧМАРЧЫК. — Калі вучня цікавіць нейкі пэўны прадмет ці галіна ведаў, настаўнікі распрацоўваюць фармат індывідуальнай працы з такім вучнем. Гэта новы выклік, які стаіць перад школай, і мы імкнёмся на новую патрэбу часу адпаведна рэагаваць. І ўвогуле прыслухоўваемся да ўсіх прапаноў бацькоўскай грамадскасці. Дзевяць гадоў таму, калі я ўзначаліла школу, тут было 16 класаў, а цяпер — 25. Бацькі жадаюць, каб іх дзіця навучалася менавіта ў нас. Наша школа невялікая, але мы пакуль спраўляемся. Больш таго, вельмі радуемся таму, што ёсць такая цікавасць да школы, бо гэта і ацэнка нашай працы.

Мабільны камп’ютарны клас трымаюць напагатове.

Вучоба вочы ў вочы

Дарэчы, навучальны год у польскіх школах пачынаецца, як і ў нас, 1 верасня, а вось завяршаецца ў апошнюю пятніцу чэрвеня. Субота і нядзеля — выхадныя дні для ўсіх: і для школьнікаў, і для педагогаў.

Сістэма школьнай адукацыі ў Польшчы трохступеньчатая: з 1-га па 6-ты клас — пачатковая школа, з 7-га па 9-ты — гімназія (базавая адукацыя), з 10-га па 12-ты — ліцэй (агульная сярэдняя адукацыя).

Мабільныя тэлефоны, калі яны не задзейнічаны ў вучэбным працэсе, на час урока здаюцца настаўнікам.

Што для беларусаў абсалютна нязвыкла — тое, што на перапынках дзеці ва ўсіх школах сядзяць у калідорах на падлозе: хтосьці ўтыкаецца ў свой смартфон ці планшэт (падчас урокаў гаджэты просяць здаваць), хтосьці жуе бутэрброд ці проста размаўляе з сябрам. Першае ўражанне — сапраўдны хаос. Але і на ўроках часта вучэбны працэс праходзіць таксама на падлозе... У пачатковай школе класныя пакоі падзелены на дзве зоны: ёсць зона з партамі, а ёсць зона з дываном на падлозе, куды вучні могуць «прызямліцца» разам са сваім настаўнікам. Такім чынам вучоба адбываецца вочы ў вочы. Настаўнік «апускаецца» на ўзровень дзіцяці. А заданні навучэнцы могуць выконваць нават лежачы.

Фота аўтара

nіkalaeva@zvіazda.by

Мінск—Варшава—Мінск

Загаловак у газеце: Ад алеі зорак да пікнікоў

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Палітыка

Прэзідэнт паўдзельнічаў у выбарах і адказаў на пытанні журналістаў

Прэзідэнт паўдзельнічаў у выбарах і адказаў на пытанні журналістаў

За каго аддаць свой голас, якога кандыдата лепей абраць у дзень выбараў у мясцовыя Саветы дэпутатаў? 

Калейдаскоп

Як прайшоў фінал нацыянальнага адбору на «Еўрабачанне»

Як прайшоў фінал нацыянальнага адбору на «Еўрабачанне»

Беларусь на конкурсе прадставіць украінец ALEKSEEV.

Культура

«Бум культурных стартапаў стане новым вітком эканомікі»

«Бум культурных стартапаў стане новым вітком эканомікі»

Некалькі месяцаў таму адна з найпапулярнейшых сталічных вуліц Кастрычніцкая ўзбагацілася на яшчэ адно «тусовачнае» месца — «Ок16».

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Праславіў Някрасаў рускую жанчыну, на вякі праславіў!