Вы тут

Цукар у парадку?


Нягледзячы на тое, што сістэма ранняй дыягностыкі такога захворвання, як цукровы дыябет, знаходзіцца на добрым узроўні, колькасць нявыяўленых хворых усё роўна складае даволі значны працэнт. Такая сітуацыя назіраецца ў многіх краінах. Прычына не толькі ў спадчыннай схільнасці. Яна стане відавочнай, калі кожны сам сябе спытае: «Чаму я не з'яўляюся на штогадовую дыспансерызацыю і не ведаю свой узровень глюкозы ў крыві?» Дарэчы, японскія даследчыкі ўстанавілі цесную сувязь паміж дыспансерызацыяй і эфектыўнасцю лячэння, а значыць, і працягласцю жыцця. Таму не забывайцеся на такі стандарт вызначэння здароўя, як узровень глікеміі.

11-11

Паводле слоў галоўнага пазаштатнага эндакрынолага Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь Алы ШАПЯЛЬКЕВІЧ, у 45-50 гадоў наспеў час задумацца аб рызыцы сацыяльна значных захворванняў — кардыяваскулярных, анкалагічных, цукровага дыябету, астэапарозу. Галоўнае, аддзяліць пажаданае ад наяўнага — свае ўяўленні аб здаровым ладзе жыцця ад таго, што ёсць насамрэч. Дастаткова элементарнага самаагляду: я стройны? Можна падлічыць і добра вядомы індэкс масы цела (вага ў кг/рост у м2 ), хоць гэта не так прынцыпова, як, напрыклад, аб'ём таліі. Калі тлушчавая тканка назапашваецца, галоўным чынам, на жываце, значыць, ёсць сур'ёзны фактар развіцця захваральнасці на цукровы дыябет і кардыяваскулярную паталогію, а таксама заўчаснай гібелі, з імі звязанай.

11-10

У норме ў мужчын аб'ём таліі не павінен перавышаць 94 см, у жанчын — 80 см. Аб'ём таліі ў мужчын звыш 102 см і ў жанчын звыш 88 см — паказчык абдамінальнага атлусцення, якое прыводзіць да развіцця гіперліпідэміі.

Для таго, каб пазбегнуць такіх непрыемнасцяў, як павелічэнне таліі, лішняя вага і атлусценне, неабходна мяняць лад жыцця. Паказчыкі абмену ліпідаў паляпшаюцца пры абмежаванні насычаных тлушчаў і халестэрыну, зніжэнні вагі, павелічэнні фізічнай актыўнасці, адмове ад курэння.

Варта нагадаць асноўныя прынцыпы правільнага харчавання:

— ужываць больш свежай гародніны і фруктаў, хлеб грубага памолу, злакі, малочныя прадукты з нізкай колькасцю тлушчу, нятлустыя гатункі мяса, рыбу;

— перавага — марской рыбе з вялікай колькасцю амега-3 поліненасычаных тлустых кіслот, якія адыгрываюць важную ролю ў прафілактыцы атэрасклерозу;

— колькасць тлушчаў, уключаючы алеі, не павінна перавышаць 30% ад агульнай сутачнай колькасці калорый; прычым на долю насычаных тлустых кіслот павінна прыпадаць не больш за 10% ад гэтай колькасці.

Цукровы дыябет 2 тыпу з'яўляецца адным з самых небяспечных фактараў рызыкі атэрасклерозу. Усё ад таго, што дыябет выклікае парушэнне ўсіх відаў абмену рэчываў (вугляводнага, тлушчавага, бялковага) і фарміруе дадатковыя спецыфічныя змяненні — інсулінарэзістэнтнасць, гіперглікемію, гіперінсулінемію, павышаную схільнасць да тромбаўтварэння, парушэнне функцыі ўнутранай сценкі сасудаў.

Існуе шмат доказаў таго, што генетычная схільнасць адыгрывае важную ролю ў развіцці дыябету 1 і 2 тыпу. «Запуск» спадчыннай схільнасці могуць забяспечыць неспрыяльныя фактары навакольнага асяроддзя, нездаровы лад жыцця, стрэсавыя сітуацыі і яшчэ шэраг невядомых агентаў. Рызыка захворвання істотна ўзрастае, калі не адзін, а больш сваякоў мелі такое захворванне.

Што ж неабходна для выяўлення цукровага дыябету 2 тыпу на ранняй стадыі? Ва ўзросце пасля 45 гадоў варта вымяраць цукар у крыві 1 раз у тры гады. Штогадовае даследаванне глікеміі нашча неабходна ў любым узросце, калі ёсць прамыя сваякі з цукровым дыябетам 2 тыпу, атлусценнем, артэрыяльнай гіпертаніяй, парушэннем ліпіднага саставу крыві (пры павышэнні ўзроўню халестэрыну або трыгліцэрыдаў). Дыягназ дыябету выстаўляецца тады, калі двойчы (нашча) узровень глюкозы ў крыві — звыш 6,1 ммоль/л.

Для пастаноўкі дыягназу выкарыстоўваецца і вымярэнне глікіраванага гемаглабіну. Калі двойчы гэты паказчык перавышае 6,5%, то гэта цукровы дыябет 2 тыпу. Для вызначэння глікіраванага гемаглабіну ажыццяўляецца асобны забор крыві (унутрывенна або з пальца). Магчымасці для правядзення такога абследавання маюць усе сталічныя паліклінікі, абласныя эндакрыналагічныя дыспансеры. Такі аналіз выконваецца не ў якасці скрынінгу, а толькі асобам з вельмі высокай рызыкай развіцця хваробы.

Дыябет у дзяцей

— У апошнія гады адзначаецца рост колькасці дзяцей з цукровым дыябетам. Іх колькасць на сёння — 1688, — кажа галоўны пазаштатны дзіцячы эндакрынолаг Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь Анжэліка СОНЦАВА. — Найбольш распаўсюджаны ў дзяцей дыябет 1 тыпу. Калі раней пік выяўлення захворвання прыпадаў на тых, каму 11-14 гадоў, то цяпер гэта 4-5 гадоў. Цукровы дыябет 1 тыпу выяўляецца, у адрозненне ад 2 тыпу, заўсёды своечасова. У апошнія гады ў нас, як і ва ўсім свеце, расце колькасць дзяцей з лішняй вагой і атлусценнем, аднак істотнага росту дзяцей з цукровым дыябетам 2 тыпу пакуль не адзначаецца.

Святлана БАРЫСЕНКА

20 гадоў таму колькасць людзей з дыягназам цукровага дыябету ва ўсім свеце не перавышала 30 мільёнаў. Сёння колькасць такіх пацыентаў складае 370 млн, а да 2025 года іх колькасць вырасце да 550 млн чалавек.

У нашай краіне на дыспансерным уліку з цукровым дыябетам знаходзяцца амаль 255 тысяч пацыентаў (93 % з іх — з цукровым дыябетам 2 тыпу, а ўсяго існуе чатыры тыпы). Штогод колькасць пацыентаў з дыябетам розных тыпаў прырастае на 15-20 тысяч чалавек.

Падчас рэспубліканскай акцыі «Ранняе выяўленне і прафілактыка цукровага дыябету 2 тыпу», праведзенай у 2011 годзе, у 15 % абследаваных была выяўлена высокая і вельмі высокая рызыка развіцця захворвання ў бліжэйшыя 10 гадоў. Падобная тэндэнцыя захоўваецца ва ўсім свеце, што ўказвае на важнасць прафілактычных мерапрыемстваў.

Функцыянуе 237 стацыянарных і амбулаторных «Школ дыябету».

Эксперты Сусветнай арганізацыі аховы здароўя ўказваюць на добры ўзровень дыябеталагічнай дапамогі ў Беларусі і асабліва вылучаюць рэспубліканскі рэгістр «Цукровы дыябет», у якім сабраны звесткі амаль пра ўсіх нашых пацыентаў, пастаўленых на ўлік ва ўрача-эндакрынолага. Такая тэхналогія спрыяе паляпшэнню якасці лячэння. Аб тым, што лячэнне сапраўды якаснае, сведчыць адсутнасць росту хранічных ускладненняў дыябету.

Пацыенты бясплатна забяспечваюцца інсулінам і цукразніжальнымі сродкамі ў таблетках, глюкометрамі і тэст-палоскамі (1-2 групы інваліднасці), сацыяльнай дапамогай (з 3 групай).

Калі ў 18-29 гадоў лішнюю вагу маюць 28-30% беларусаў (працэнт вагаецца ў залежнасці ад рэгіёна), то ў 30-39 гадоў — 45-49%, 40-49 — 51-60%; атлусценне сярод 18-29-гадовых выяўляецца ў 2,5%, 30-39-гадовых — у 6-8%, 40-49 — у 14-19%.

Выбар рэдакцыі

Культура

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Больш за 100 літаратараў з усіх рэгіёнаў краіны возьмуць удзел у мерапрыемствах Дня беларускага пісьменства

Свята, якое ўжо традыцыйна ладзіцца ў першую нядзелю верасня, сёлета прымае Слонім.

Грамадства

Як працуюць сядзелкі

Як працуюць сядзелкі

Попыт на сядзелак ці медсясцёр, якія могуць даглядаць цяжка хворых людзей на даму, пастаянна расце.

Культура

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Алесь Родзім: Рабілі «афармілаўку» для калгасаў, вярталіся ў свае падвалы і працягвалі маляваць

Беларускаму складніку Тахелеса прысвечаны арт-фестываль «Міфалагема тысячагоддзя», што адкрыўся ў прасторы Ок16 15 жніўня.