Вы тут

Памятай продкаў сваіх


2 лістапада, на наступны дзень пасля ўрачыстасці ў гонар Усіх Святых, католікі Беларусі ўспамінаюць усіх памерлых вернікаў

Пашана да продкаў — выразная асаблівасць нашага народа, якую захоўвае ён ужо на працягу многіх стагоддзяў. І гэтая добрая традыцыя — згадваць у асеннія дні нашых спачылых, — якую спрадвеку на нашай зямлі называлі Дзядамі, пасля — успамінам усіх памерлых, яднае нас пад добрым сцвярджэннем польскага філосафа і этыка Тадэвуша Катарбіньскага: «Мінулае, якое захоўваецца ў памяці, ёсць частка сённяшняга». А памяць, між іншым, і служыць нам для таго, каб нашыя карані не чарсцвелі, не ператвараліся ў труху. Айцец Міхаіл Цвячкоўскі, пробашч парафіі ў гонар Маці Божай Фацімскай, што ў Жодзіне, у сваю чаргу распавёў «Звяздзе» пра тое, якім гэты дзень павінен быць у жыцці хрысціяніна.

1383369420296_2-33

— Я вельмі добра памятаю гэтыя лістападаўскія дні свайго дзяцінства, — прыгадвае наш суразмоўца. — Мае продкі на Мёршчыне спачываюць на двух розных могілках, якія мы хадзілі прыбіраць разам са сваякамі. Перадусім я помню малітву. Калі ўпарадкоўвалі магілы, мы заўжды затрымліваліся дзеля яе. І, безумоўна, думкі ў той момант прыходзілі пра тое, што будзе з намі пасля смерці.

— Калі прааналізаваць беларускія паданні, народныя традыцыі, адразу прыходзіш да высновы, што продкаў у нас асаблівым чынам шануюць яшчэ спрадвеку.

— Мне думаецца, што гэты культ выплывае з глыбіні патрэбы чалавека, яго сэрца, а ўсё гэта бярэцца з веры. Бо хрысціяне вераць у жыццё вечнае, у тое, што, калі нехта памірае, яго душа ідзе на спатканне з Богам. Але не кожны, хто адыходзіць у іншы свет, трапляе адразу да стану неба. Малітва дапамагае душам памерлых дасягнуць неба, поўнага з'яднання з Богам.

— У касцёле 2 лістапада называюць успамінам усіх памерлых, днём задушным, а вось народ па-ранейшаму заве гэты дзень Дзядамі.

— Традыцыя хутка не выкараняецца. Тут можна прыгадаць і Адама Міцкевіча, які напісаў паэму «Дзяды». Усведамленне прыходзіць з часам. І, як казаў Папа Ян Павел ІІ, вера і розум павінны ісці разам. І тое, што звязана з традыцыяй, не з'яўляецца кепскім. Праўда, часам пэўныя традыцыі ў дачыненні хрысціянства трэба мяняць, калі яны ад яго адыходзяць.

— Але ёсць пэўныя касцёльныя традыцыі, якія датычацца менавіта дня ўспаміну ўсіх памерлых вернікаў...

— Пачынаючы з 1 лістапада, на працягу ўсяго тыдня ў касцёлах асаблівым чынам моляцца за памерлых. Разам з вернікамі могілкі наведваюць святары: моляцца, часам асвячаюць магілы, калі людзі аб гэтым просяць. Магілы ўвесь час павінны быць у добрым стане, бо гэта знак пашаны да памерлых, якія адышлі ў вечнасць. На жаль, да ўспаміну ўсіх памерлых людзі часам далучаюць сваё святкаванне. І ў гэтым сваім разуменні хапае забабонаў. Маўляў, трэба ж нешта з ежы для сваяка пакінуць на магілцы. Падобнае паказвае, у што чалавек верыць. Вельмі часта мы можам пабачыць прыкрую сітуацыю, калі на могілках не толькі паелі, але і чарку кульнулі. І часам такі чалавек не на ўласных нагах выходзіць з гэтага месца. Я не падтрымліваю такіх народных традыцый. Гэта актуальная праблема. Яна сведчыць пра тое, што духоўнае развіццё падобнага чалавека вельмі нізкае. Малітва — асноўнае, з чым чалавек павінен прыйсці ў гэты дзень на могілкі. І гэта самы вялікі падарунак, які можна зрабіць таму, хто спачыў.

Варта адзначыць, што ў храмах таксама праходзяць супольныя малітвы за памерлых. Парафіяне нясуць карткі з імёнамі тых, за каго трэба маліцца. І любоў да памерлага заключаецца, між іншым, не толькі ў тым, каб мая прыватная малітва дапамагла яму, але таксама і малітва паўсюднага касцёла. І падчас вечаровай малітвы карткі зачытваюцца. Паперак з імёнамі бывае так шмат, што за раз іх не прачытаеш. І часам зачытванне даводзіцца дзяліць на некалькі частак.

— Дарэчы, пэўная частка нашай моладзі напярэдадні ўрачыстасці Усіх Святых адзначае Хэлоўін — кельцкае, язычніцкае свята, да якога варожа ставіцца і праваслаўная царква, і касцёл.

— На гэтую тэму ў сродках масавай інфармацыі з'яўляецца шмат артыкулаў. Асабліва тады, калі надыходзіць падобнае псеўдасвяткаванне. Кажу так, бо я абсалютна не згодны з тым, што гэта свята. Мне здаецца, што моладзь сёння проста не задумваецца над тым, што такое Хэлоўін. Для яе гэта часовы элемент, ад якога можна атрымаць адрэналін, пажартаваць з сябрамі, пераапрануцца ў касцюмы. Насцярожвае, што чалавек хаваецца і радуецца за маскай, а значыць баіцца быць сабой без яе. Гэты вечар павінен быць часам, калі чалавек перажывае сваю святасць і з яе мусіць чэрпаць вялікую радасць. Моладзь усё спіхвае на гульню, аднак падобная гульня можа быць небяспечнай.

І напрыканцы нашай размовы хачу сказаць, што трэба задумацца над урачыстасцю Усіх Святых і ўспамінам усіх памерлых. Проста паразважаць над гэтай таямніцай. Жыццё — яно адзінае, непаўторнае. Безумоўна, пражыць яго можна так, як нам хочацца, мець з гэтага асалоду. Але пасля ты не вернеш ніводнага дня. А ці не варта было б пражыць жыццё так, каб пасля не шкадаваць? А раптам для таго, хто не верыць, акажацца, што Бог ёсць. Ці не будзе табе ўзнагарода за святое жыццё? Напэўна, будзе...

Тарас ШЧЫРЫ.
Фота аўтара.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як сапраўдныя мужыкі засвойваюць «жаночую» справу

Як сапраўдныя мужыкі засвойваюць «жаночую» справу

У апошнія гады тэма раўнапраўя паміж мужчынамі і жанчынамі перажывае новую хвалю росквіту.

Культура

Згадкі пра Аркадзя Куляшова

Згадкі пра Аркадзя Куляшова

Гісторыя аднаго выступлення.